FacebookTwitterLinkedIn
maandag, 22 June 2015 10:24

Gestuurd door God, bezeten door de duivel

Groningen bij avond, 1885 Groningen bij avond, 1885 Tekst: Nico Keuning Beeld: Gerrit van Houten Stichting

Den Haag eert de zeeschilder Hendrik Willem Mesdag met een Mesdag-jaar. Hij en zijn vrouw Sientje van Houten worden belicht in tal van tentoonstellingen en evenementen. Wie in deze hommage ontbreekt, is hun neef Gerrit van Houten (1866-1934). Deze jonge, talentvolle schilder werd door zijn oom en tante beschuldigd van na-aperij. Maar gelukkig heeft hij wel een plaats gekregen in de Nederlandse literatuur.

“Op tafel lag de map met waterverven,” schrijft Tonnus Oosterhoff in Het dikke hart (1995). “Gerrit trok de strikjes los, nam de bladen er een voor een uit en legde ze voor Oom en Tante neer. Het bloemstuk met de verwelkte bloemen. Het bloemstuk met de koperen pot. Het zeegezichtje: Woelige Zee, met in de bruine golven twee bomschuiten; touw als een spoel om de mast gewonden.”

Na-aperij
Met de oom en tante worden de beroemde schilder Hendrik Willem Mesdag (1831-1915) en diens vrouw de schilderes Sientje van Houten (1834-1909) bedoeld die in het romanfragment in Groningen bij de familie op bezoek zijn. Als Mesdag het zeegezichtje bekijkt, zegt hij: “Dat heb je netjes afgekeken!” Deze opmerking verwijst naar de biografie van Gerrit van Houten, die door oom en tante werd beticht van na-aperij. Door hun tegenwerking kreeg de talentvolle neef in de kunstwereld buiten Groningen geen poot aan de grond. Het ‘afkijkspook’ bleef rondwaren. Hij werd er zelfs van beticht een Maanlicht van Maris te hebben gekopieerd. Gerrit schrijft hierover in november 1883 (hij is dan 17 jaar) een aangrijpende brief aan een andere oom: “Dat is een leugen. Zoolang als ik geschilderd heb, heb ik nog nooit een penseelstreek gecopieerd. (…) Ik ben er echter ten volste van overtuigd dat nog nooit iemand in de geheele wereld het maanlicht zoo geschilderd heeft als ik het doe. (…) Dat praatje van afkijken is voor drie jaar uitgesproken door den Heer H.W. Mesdag, omdat ik hem en zijn vrouw in het vaarwater zat, omdat ik soms dezelfde onderwerpen koos als zij beiden. De Heer H.W. Mesdag heeft ontzettenden invloed door zijn rijkdom, zoodat alle schilders en menschen die wat met hem uit te staan hebben hem vleien en natuurlijk hem napraten. Ik zal hem echter trachten te tonen dat ik het omtrent schilderen uitmuntend buiten hem redden kan.”

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda