FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
donderdag, 21 May 2015 09:24

Onze schrijvers zijn weer braaf geworden

'Oorlogskwartet', in 1985 verspreid door de gemeente Slochteren 'Oorlogskwartet', in 1985 verspreid door de gemeente Slochteren Tekst: Nico Keuning Beeld: ANP Foto

In het literaire oeuvre van veel schrijvers is de oorlog nadrukkelijk aanwezig. Een wereld van goed en fout. Daarnaast leven auteurs als W.F. Hermans, Gerard Reve en Harry Mulisch zich in hun vroege, naoorlogse proza uit in openhartige en baanbrekende beschrijvingen over seks, geloof en homoseksualiteit en in ruimere zin over politiek en filosofie. Hun proza gold voor velen als de ware bevrijding, het elan van een nieuwe tijd. Haat, spot, ironie en anarchie. Het taboe voorbij. Alles kon. Maar de tijden zijn veranderd.

Het leek de 17-jarige Wim (Willem Frederik) Hermans wel spannend om eens een oorlog mee te maken. Hij had gelezen over de Punische oorlogen en de Tachtigjarige oorlog. Nu zou het oorlog zijn in Amsterdam! Dat viel hem aanvankelijk tegen. Eén bom in de binnenstad, maar verder gebeurde er vanuit zijn belevingswereld niks. Tot zijn zus Corry en haar vriend op 14 mei 1940 dood in een auto aan de Amstelveenseweg werden gevonden. Zelfmoord. “De dag dat de zuster stierf werd de schrijver geboren,” schrijft Hermans-biograaf Willem Otterspeer in Oorlog, uit het eerste deel van zijn Hermansbiografie.
Voor de tienjarige Bob den Uyl begon de oorlog eveneens als een welkom spektakel in een dodelijk saai burgerlijk bestaan. Oorlog is leuk luidt de titel van een kort verhaal van de latere schrijver, waarin hij terugblikt op het bombardement op Rotterdam. Vanuit de woonkamer op de derde verdieping in de Tak van Poortvlietstraat kijkt de kleine Bob naar de vliegtuigformaties, naar luchtgevechten met cirkelende en duikende Spitfires, Stuka’s, Hurricanes en Fokkers. “Kleine stiftjes vallen uit de rompen, duikelen naar beneden en verdwijnen in de rook.” De hemel is een filmdoek waarop een geweldig spannende film is te zien. Boven de stad rijst ‘een grote bloemkool van vuur’.

Onheilspellend leeg
Gerard Reve schrijft in De ondergang van de familie Boslowits dat ‘Simontje’ (Reve heette toen nog Simon van het Reve) ‘korte, maar hevige straatgevechten hier in de stad’ het mooiste zou vinden: “Zo van raam tegenover raam, met handgranaten en witte vlaggen, maar niet langer dan twee dagen, want dan verveelt het weer.” Reve was bij het uitbreken van de oorlog zestien jaar. In het verhaal dringt de oorlog steeds dieper het leven van Simontje binnen door de maatregelen die de Duitsers nemen tegen de Joden die uit hun huizen worden gehaald. Verhalen doen de ronde over buurtbewoners die zelfmoord hebben gepleegd. Het hele gezin Boslowits wordt weggehaald, op de invalide vader, ‘oom Hans’, na. Hij duikt onder bij vrienden, maar maakt een eind aan zijn leven door het innemen van slaaptabletten die hij heeft opgespaard. Hij bleek nog geld te hebben voor ruim een jaar verzorging. “Dat is de reden niet geweest,” zegt de verpleegster aan het eind van het verhaal. 

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda