FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
maandag, 04 May 2015 13:15

Laten we vertellen over Ome Jo

Burgemeester Jozias van Aartsen ontsteekt het bevrijdingsvuur. Den Haag, 5 mei 2014 Burgemeester Jozias van Aartsen ontsteekt het bevrijdingsvuur. Den Haag, 5 mei 2014 Tekst: Tom van Moll Beeld: ANP Foto

De Tweede Wereldoorlog ligt zeventig jaar achter ons. Welke rol speelt die oorlog in de vorming van onze fragiele nationale identiteit? Hoe moet het verder met de herdenking en viering op 4 en 5 mei? Veel van onze waarden, de parlementaire democratie voorop, lenen zich niet zo voor heroïek, meent Tom van Moll. Maar wat we wel kunnen vertellen en moeten doen, is elkaar het verhaal vertellen van 'kleine helden'. Ome Jo bijvoorbeeld.

Mijn oudoom Jo is een held. Voor mij, voor mijn familie en voor de Duitsers.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd hij, zoals zoveel Nederlanders uit het grensgebied, verplicht tewerkgesteld in Duitsland. Met deze Arbeitseinsatz konden de schoorstenen van de Duitse oorlogsindustrie blijven roken terwijl de Duitse jongens naar het front vertrokken. Ome Jo kwam terecht in Mönchengladbach, waar hij zijn heldendaad verrichtte. Na een bombardement, waarschijnlijk dat van 31 augustus 1943, lukte het hem om een tiental Russische meisjes onder het puin van een fabriek vandaan te slepen en in veiligheid te brengen. Hij had daarvoor een Duitse onderscheiding kunnen krijgen. Maar daarop zat Ome Jo niet te wachten; hij wilde enkel naar huis. Dat werd hem gegund: hij mocht een week terug naar Nederland, om daarna zijn plaats in de fabriek weer in te nemen.

Grenzeloos
Zeventig jaar na de bevrijding zijn er steeds minder mensen die hun persoonlijke herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog kunnen navertellen. Tegelijkertijd valt de geschiedenis van steeds meer nieuwe Nederlanders niet langer samen met het ‘nationale’ verleden. Dat betekent dat ook de jaarlijkse herdenking en viering op 4 en 5 mei, geleidelijk maar onherroepelijk van karakter veranderen. Al jaren buigt het Nationaal Comité 4 en 5 mei zich over de vraag hoe verder. In de nieuwe toekomstvisie Kom vanavond met verhalen…  stelt het comité dat nieuwe generaties de verantwoordelijkheid dragen “om de verhalen en ervaringen van de eerste generatie te koesteren en in hun geest te handelen”.
Ome Jo en ik delen ongetwijfeld een paar gelaats- en karaktertrekken, maar zou ik in zijn plaats ook hetzelfde gehandeld hebben? Hoewel ik het antwoord hopelijk nooit zal weten, dient zijn verhaal een beetje als moreel kompas. In iedere familie circuleren dit soort verhalen, waarin niet zozeer verteld wordt wie er ‘goed’ was en wie ‘fout’, maar wát we ‘goed’ vinden en wat ‘fout’. Ze verbinden onze persoonlijke geschiedenis met een gezamenlijk verleden en geven vorm aan een collectieve identiteit. Maar welke rol kan mijn verhaal van Ome Jo spelen in onze nationale identiteit, die in toenemende mate pluriform en multicultureel is en daardoor bijna grenzeloos lijkt?

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda