FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
donderdag, 30 April 2015 13:08

'Monologen, daar doe ik niet aan'

'Monologen, daar doe ik niet aan' Tekst: Michel Dijkstra Beeld: Corbino

Als je alleen naar de theorie kijkt, blijf je steken in een spel met woorden. Maar de dialoog met een andere religie wordt pas vruchtbaar las je hem doorleeft." Annewieke Vroom over overeenkomsten én verschillen tussen christendom en boeddhisme.

“Monologen, daar doe ik niet aan!” Voor godsdienstfilosofe Annewieke Vroom is het fenomeen ‘dialoog’ een manier van leven. Niet zozeer omdat dialoog vandaag de dag een maatschappelijke plicht zou zijn, maar primair omdat alleen de dialoog een vruchtbare filosofie en religie oplevert. Vroom: “Doordat de dialoog een ontmoeting met een ander mens is, houdt het de filosoof bij de belichaamde waarheid, en dus bij het leven. Daarbij leidt een goede dialoog tot verheldering en kritiek en zelfkritiek. Waar filosofie en religie zich laten verleiden tot het voeren van monologen, verliezen zij deze kans.”
Recent promoveerde Vroom aan de Vrije Universiteit op een proefschrift dat in het teken staat van de academische interreligieuze dialoog, God of Leegte? Zenboeddhist Masao Abe in dialoog met christelijke denkers. In deze studie onderzoekt zij het gesprek dat een van de belangrijkste Japanse denkers uit de vorige eeuw met westerse theologen voerde. Opvallend genoeg leerden beide partijen iets van de gedachtewisseling: een fraai voorbeeld van hoe tijdens een ontmoeting nieuwe wijsheid ontstaat. Bovendien kan Masao Abe’s gesprek met het Westen inspiratie bieden voor hedendaagse christenen en boeddhisten die buiten het eigen honk durven kijken.
Annewieke Vroom ziet de interreligieuze dialoog echter als meer dan een intellectueel uitdagend studieobject: “Als je alleen naar de theorie kijkt, blijf je steken in een spel met woorden. Dat heeft z’n waarde, maar de dialoog met een andere religie wordt pas vruchtbaar als je hem doorleeft.”

Is de dialoog tussen christendom en boeddhisme niet bij voorbaat problematisch? Het christendom gaat uit van een transcendente God en het boeddhisme toch juist niet?
“Het tegenover elkaar plaatsen van deze twee religies is een cliché en bovendien incorrect. Christelijke tradities zien God niet als een man of vrouw op een wolk. En boeddhistische richtingen zijn niet antireligieus: zij ontkennen de dieptedimensie in het bestaan niet. Integendeel, het gaat er in zen juist om die te erkennen. Die dieptedimensie valt tegelijk wel en niet samen met de natuurlijke wereld. Zoals in de christelijke tradities God tegelijk verbonden is met deze wereld en ervan onderscheiden. Juist die relatie tussen transcendentie en immanentie staat centraal in de dialogen van zenfilosoof Masao Abe (1915-2006) die ik bestudeerde.
Abe is met het Zuivere Land-boeddhisme opgegroeid, de grootste boeddhistische stroming in Japan. Deze traditie benadrukt dat de mens zich moet richten op de reddende kracht van de transcendente boeddha Amida. Abe raakte gefrustreerd tijdens die zoektocht naar iets buiten zichzelf. In het zenboeddhisme vond hij een andere weg die wel werkte: namelijk om het zoeken radicaal op te geven. En hij raakt in gesprek met christelijke procestheologen uit de Verenigde Staten die benadrukken dat God en mens met elkaar verweven zijn. Dat zijn ze vooral in het gezamenlijk scheppingsproces. Om het procesmatige karakter van de werkelijkheid te doordenken laten deze theologen zich inspireren door oosterse teksten.”

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda