FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
donderdag, 23 April 2015 02:00

Heilige en onheilige families

'Jan de Wasscher', detail van centsprent 'Jan de Wasscher', detail van centsprent Tekst: Lisette Thooft

In Kasteel Huis Bergh in ’s-Heerenberg is vanaf 26 april een expositie te zien ‘Heilige en onheilige families’. Onderliggend thema: de machtsstrijd tussen man en vrouw. De Heilige Familie liet zien hoe het kon. De onheilige families waarschuwden voor vrouwen met de broek aan. Historica Els Kloek: “De strijd der seksen zal nog lang doorgaan.”

"Jozef is natuurlijk een pantoffelheld", zegt historica Els Kloek. “Zelfs de heilige familie werd soms afgebeeld met grapjes over rolomkering. Het bood speelruimte, net zoiets als carnaval.”
Inderdaad is op de expositie in Huis Bergh op één vijftiende-eeuws paneel te zien hoe Maria op een troon zit te spinnen, het Christuskind in haar buik, terwijl Jozef haar helpt, nederig op de grond aan haar voeten. “Al die middeleeuwse voorstellingen hebben dezelfde boodschap”, zegt Kloek, “namelijk: dat de vrouw gehoorzaamheid verschuldigd is aan de man. Maar het thema van de heilige familie biedt wel net een andere opening. Zeker, Maria is vooral lieftallig, een trouwe echtgenote en een lieve moeder. Maar zij is wel de moeder van de zoon Gods, en dus belangrijker van Jozef.”
Het moet de moraalbewakers van de middeleeuwen hoofdbrekens hebben gekost: hoe maak je geloofwaardig dat Jozef en Maria een ordelijk gezin waren, met Jozef aan het hoofd en Maria deemoedig en gehoorzaam aan zijn zijde? Ordelijk betekende: volgens de natuurlijke orde, met de man aan het hoofd en de vrouw als zijn gedienstige metgezel. Maar veel meer dan dat Maria zwanger was geraakt zonder dat Jozef eraan te pas kwam, vermeldt de Bijbel niet over dit gezin. Bij de evangelist Matteüs lezen we dat Jozef nog van plan geweest was om Maria te verlaten; een engel moest zijn twijfels wegnemen. En, schrijft gastconservator Henk van Os in het boek dat de tentoonstelling begeleidt, in veel middeleeuwse prenten is Jozef dan ook afgebeeld als een knorrige ouwe baas. Dat verklaarde veel: Jozef was natuurlijk gewoon te oud om nog een kind te verwekken. Er zijn zelfs prenten waarop hij mistroostig naar zijn eigen geslachtsdeel kijkt.

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda