FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
donderdag, 05 March 2015 09:44

Spreken omdat zwijgen schuldig maakt

Spreken omdat zwijgen schuldig maakt Tekst: Jurgen Tiekstra Beeld: ANP Foto

Vanouds hebben protestanten, méér dan katholieken, een sterke preekcultuur. Maar dat voorkomt niet dat ook in protestantse kring de preek in de huidige tijd zijn bestaansrecht kan kwijtraken. Een man of vrouw op de kansel in een kerk die ‘Gods Woord’ verkondigt, is die vorm anno 2015 nog wel houdbaar? “De dominee moet niet zozeer verkondigen maar een gedachtenexperiment op gang brengen”, meent de vrijzinnige predikant René van der Rijst. Zijn orthodoxere collega Kees van Ekris zoekt het eerder in ‘profetische prediking’: “Woorden kunnen een enorme kracht ontwikkelen.”

Halverwege het gesprek onderbreekt Ciska Stark zichzelf ineens. Ze zegt: “Ik merk dat ik de neiging heb om defensief te gaan spreken. Daar duwt uw vraagstelling mij in. Alsof ik ‘de preek’ zou moeten verdedigen. Het is typerend voor het imago van de preek: preken heeft een negatieve bijklank gekregen. Terwijl je ook kunt zeggen: wat is het bijzonder dat er zó gecommuniceerd wordt in een kerk. Dat er iemand, een dominee, de tijd krijgt om zich te verdiepen in een goed verhaal en daarover te spreken.”
Het gesprek gaat over ‘de preek’: dat eeuwenoude fenomeen van een man of vrouw op de kansel in een kerk die ‘Gods Woord’ verkondigt. De vraag is of die vorm nog houdbaar is anno 2015, in een tijd waarin de kerk haar vanzelfsprekende plek in de samenleving verloren heeft, een tijd waarin ieder mens zijn eigen ideeën heeft over God en Bijbel, een tijd waarin die franjeloze monoloog vanaf de preekstoel wat schraal kan aandoen te midden van de nerveus flikkerende beelden van dit geëxplodeerde informatietijdperk.
Ciska Stark is docent homiletiek, oftewel preekkunde, aan de Protestantse Theologische Universiteit. Ze deed meerdere onderzoeken naar de status en de praktijk van het preken binnen de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). Zelf was ze ook ooit dorpsdominee, en nog bestijgt ze geregeld de kansel.
In het verleden merkte ze dat dominees als gestoken kunnen reageren als iemand kritiek uit op hun preekpraktijk. “Ze doen óntzettend hun best op een goede preek. Ze leggen er echt iets van hun hart en ziel in. Dat maakt ze kwetsbaar. Desondanks zien ze dat de kerk er meestal niet voller van wordt. Predikanten delen in de neergang van de kerk als instituut. Daar voelen ze zich verantwoordelijk voor. En als er kritiek komt, denken ze: verdorie, dan ligt het zeker aan mij. Dan hebben ze vaak het gevoel dat ze afgerekend worden op normen waaraan ze niet kunnen voldoen: namelijk iedere week weer even origineel, even diepgaand en even persoonlijk preken. Dat lukt niet.”

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda