FacebookTwitterLinkedIn
vrijdag, 02 January 2015 10:15

‘Ik ben niet zo van de regeltjes’

‘Ik ben niet zo van de regeltjes’ Tekst: Theo van de Kerkhof Beeld: Vincent van Gaalen

“Religie wordt weggezet als iets waanzinnigs, iets van gestoorde mensen. En moslims zijn dubbel verdacht.” Maar Nederland heeft van de islam niets te vrezen, zegt Sheily Belhaj, zelfs niet van de orthodoxe islam. “Ik zie langzaamaan een Nederlandse islam ontstaan, die zich ontdoet van de bijkomstige cultuur.” Deel 6 van de Volzin-serie ‘Jonge Denkers’.

Liberale moslima is bijna een scheldwoord”, zegt Sheily Belhaj, maar zo voelt ze zich wel. De islam en de Arabische wereld noemt ze haar grote passie en die passie gaat heel goed samen met een vrijzinnige en feministische benadering van haar geloof, vindt ze zelf.
Sheily Belhaj heeft een Nederlandse moeder en Tunesische vader. Ze studeerde hbo-journalistiek en Arabische taal en cultuur aan de Universiteit Utrecht en werkt nu bij de Moslim Omroep. Daarnaast volgt ze de master religiewetenschappen. Ze woont samen met haar oer-Hollandse vriend en een hoofddoek draagt ze niet. “Voor veel moslims is de hoofddoek helemaal niet zo’n item”, zegt ze. “Voor orthodoxe moslims natuurlijk wel. Ik ben wel eens geweigerd bij een interview alleen op basis van mijn foto op de sociale media. Zo van: ‘Ga jij eerst maar eens een hoofddoekje dragen en kom dan nog maar eens terug’. De Nederlandse moslimgemeenschap is gevarieerder dan veel mensen denken. Ikzelf ben niet zo van de vaststaande regeltjes en rituelen. Je moet kijken naar de waarden erachter. De tijden veranderen en iedere cultuur vraagt om een eigen invulling.”

Welke waarde schuilt er dan achter de hoofddoek?
“Het gaat om zedelijk gedrag. Dat is op zichzelf een hoge waarde. Maar ik geef daar mijn eigen invulling aan. Het Nederland van nu is het Arabisch schiereiland van 600 niet. Je kunt je heel goed zedelijk kleden in een spijkerbroek en coltrui.
Zo denk ik ook over ritueel slachten. Veel moslims zijn in mijn ogen daar te star in. Het moet precies zus en zo gebeuren, met één snee van het mes, terwijl tegelijkertijd de spreuk Bismillah Allahu Akbar moet worden uitgesproken. Dan is het halalvlees. Maar wat er achter zit is de gedachte dat de slacht zo pijnloos mogelijk gebeurt en vroeger was dat op die manier. Dus goede zorg voor dieren, dat maakt het vlees halal.”

Hoe belangrijk is het geloof voor moslimjongeren tegenwoordig? Ben jij een buitenbeentje met jouw intense belangstelling?
“Nee, helemaal niet. Veel jonge moslims zijn intens met hun geloof bezig. Ze zoeken een eigen identiteit en grijpen dan nog al eens naar de voorgegeven regels en gebruiken. Daarin voel ik me soms wel wat afwijkend. Ik zoek meer naar wat islam in Nederland kan betekenen. De Nederlandse samenleving – de politiek, de media, maar ook de gewone burger – stelt zich nogal negatief op tegenover de islam. Dat drijft jongeren in een hoek. Ze voelen zich een etiket opgeplakt. Dat versterkt hun zoektocht. Ze willen dan wel eens weten wat dat etiket eigenlijk is. En ze gaan zich juist identificeren met de islam van de regeltjes. Terwijl ik denk: kijk waar de regeltjes vandaan komen.”

Waar kom je dan uit met die meer vrijzinnige islam?
“Voor mij blijft de Koran wel het centrum. Maar de Koran is een multi-interpretabel boek. Helemaal niet zo dichtgetimmerd. Je kunt er je eigen interpretatie op loslaten. Voor mij is de Koran een spirituele gids, geen wetboek en hij bevat inspirerende verzen en prachtige verhalen. Die moet je niet letterlijk nemen. Het gaat om de moraal van het verhaal.
Een voorbeeld? Ik ben voor een feministische lezing van de Koran. Dan is het verhaal over Adam en Eva heel inspirerend. Daar lezen we hoe man en vrouw geschapen zijn, namelijk uit één ziel. Gelijkwaardig dus. Dat is de fundamentele boodschap van de islam. En niet alleen man en vrouw maar ook Arabier en niet-Arabier. De islam propageert de gelijkwaardigheid van alle mensen.”

Dat komt niet bepaald overeen met de beeldvorming.
“Nee, en de Arabische wereld heeft dat voor een deel zelf veroorzaakt. Een land als Saoedi Arabië is verschrikkelijk. Vrouwen mogen niet eens autorijden. Dat is toch raar. Vanuit de Koran en de Hadith (levensbeschrijving van Mohammed, TvdK) kun je die ongelijkheid niet goed onderbouwen. Je kunt natuurlijk altijd wel verzen aanhalen met een negatieve lading. Maar waarom zou je dat doen? Je moet je eigen interpretatie volgen. Ik geloof alleen in een vrouwvriendelijke religie. En dus vind ik dat je de Koran zo moet uitleggen.”

En daarvoor hoef je je niet in bochten te wringen?
“Nee, als het om de rode draad gaat, is de islam niet anders dan het christendom: omzien naar de kwetsbare, de gulden regel toepassen, goed zijn voor je medemens. Dat is wat je leest in de Koran en Hadith. Kijk, Mohammed bracht gelijkheid en orde in een samenleving waarin die totaal niet bestond. De positie van vrouwen op het Arabische schiereiland ging ineens met sprongen vooruit. Voor ons is de praktijk van toen misschien nog niet vrouwvriendelijk genoeg, maar in die context was het een hele stap voorwaarts. Hetzelfde geldt voor racisme. Slavernij was gewoon in die tijd. Het was dus heel bijzonder dat Mohammed een zwarte slaaf aanstelde als eerste gebedsoproeper. Je kunt zeggen: de eerste imam was een zwarte slaaf. De essentie is dus dat de islam grotere gelijkheid bracht. Dat daar vervolgens niet overal in de islamitische wereld naar wordt gehandeld, is heel erg.”

Zoals jij het vertelt past de islam naadloos in de westerse cultuur. Vanwaar dan toch dat wantrouwen?
“De overgrote meerderheid van de moslims in Nederland onderschrijven de ‘grote waarden’, van goeddoen en medemenselijkheid, laat daar geen misverstand over bestaan, maar tegelijk torst men nog heel veel cultuur uit het verleden mee, gewoonten waarvan men denkt dat je die niet mag loslaten. Dat komt de beeldvorming niet ten goede. Dat is één kant van de zaak. Maar anderzijds: in het algemeen wordt in Nederland negatief omgegaan met religie. Religie wordt weggezet als iets waanzinnigs, iets van gestoorde mensen. Moslims zijn zo dubbel verdacht.
Dit heeft mij gemotiveerd om de journalistiek in te gaan. Het is belangrijk dat daar mensen werken met verstand van de cultuur en de religie. Nu is zeventig procent van alle krantenartikelen over de islam negatief. En op tv zie je óf de radicale moslim die gekke dingen zegt waarin negentig procent van de Nederlandse moslims zich niet herkent, óf je ziet de moslims die hun geloof radicaal vaarwel hebben gezegd, zeg maar het type Hirsi Ali of Ehsan Jami. Voor de normale moslim is weinig aandacht. Dat proberen we bij de Moslim Omroep anders te doen. Bij ons is zeventig procent van de verhalen positief. Wij maken wél een positief item over werkloze jongeren. Je zult maar werkloos, Marokkaan en laagopgeleid zijn, dan kom je alleen maar negatieve stereotypen van jezelf tegen. Wij laten zien dat het vaak hele gewone, goeie jongens zijn.”

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda