FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
donderdag, 30 October 2014 15:53

Werken met de dood

Werken met de dood Tekst: Chris van Wieren Beeld: Ferentes

 

Op 2 november is het Allerzielen: de dag waarop steeds meer mensen hun overledenen gedenken. Hierbij hoort traditiegetrouw een bezoek aan het graf. Kistendrager Chris van Wieren komt geregeld op het kerkhof voor zijn studentenbijbaan. "Werken met de dood is helemaal niet zwaar, het is juist mooi."

'Aan de grens van het leven overkomt ons de heilige stilte.’ De woorden die vlak voor de absoute klinken, kondigen voor ons als dragers het begin van het echte werk aan. Na het wijwater en de wierook geeft de uitvaartleider een knikje: het teken dat we mogen. Op commando lopen we in de pas richting het altaar, maken een lichte buiging en richten onze aandacht dan op de kist. De wolk wierook die voorin de kerk is blijven hangen zorgt voor een kriebel in de neus, maar het is nu niet de tijd om aan jezelf te zitten, laat staan te niezen. We tillen de kist van de baar, draaien een kwartslag en brengen hem langzaam boven onze schouders. Op het volgende commando schuiven we onze schouders onder het hout en staan we gereed om te gaan. Onder de tonen van het welbekende In Paradisum schouderen we de overledene naar de uitgang van de kerk, richting de begraafplaats.

Sfeer
De heilige stilte waarover de priester spreekt is vaak ver te zoeken bij mij en mijn collega’s. Als groep studentendragers heb je wel wat anders aan je hoofd dan stilte, laat staan heilige stilte. Omdat het werk vooral bestaat uit in de bus zitten tijdens de reis of wachten tijdens een dienst, wordt er veel koffie gedronken, cake gegeten en gekaart. Het lijkt alsof het werken met de dood geen invloed heeft op de sfeer in de groep; de actualiteit wordt net zo goed besproken als nachtelijke escapades in de kroeg. Tegenwoordig is er zelfs sprake van een stamcafé voor de dragers om de sfeer naar een hoger niveau te tillen. De groep krijgt zo steeds meer weg van een studentendispuut dat daarnaast ook nog werkt. Je zou haast denken dat het de studenten echt niet uitmaakt welk werk ze doen, zolang ze na het werk hun goudgele vocht maar kunnen betalen.
Maar het doet ons wel degelijk iets, juist daarom is de sfeer zo belangrijk. Het werk levert soms een bedrukkend gevoel. Een uitvaart kan de hele dag in je hoofd blijven zitten wanneer er iets opvallends of indrukwekkends gebeurde. De rit naar een uitvaart toe is vaak rustiger dan de rit terug, of het nu ochtend is of middag maakt daarbij niet uit. Iedere collega merkt, ongeacht zijn religieuze achtergrond, wel iets van die (heilige) stilte die rondom de dood hangt. Elke kans om het werk luchtig te houden wordt dan ook van harte aangegrepen.

Geen zwaar werk
Het leven van een student wordt ook wel ‘het goede leven’ genoemd, want het draait om mooie dingen. De bar, diepe gesprekken in muffige achterkamertjes, nachtbraken en intense feesten zijn – naast natuurlijk enorm hard studeren – onderdeel van de complete onafhankelijkheid die een student geniet. Wanneer je in een café zit en vertelt dat je werkt met de dood, botsen opeens twee uitersten in het hoofd van de toehoorder. Vaak moet ik uitleggen dat het werk geen meerouwen inhoudt: het werk is minder emotioneel dan werken in een ziekenhuis. Om het makkelijker te maken verwijs ik altijd maar naar de zeven werken van barmhartigheid zoals beschreven in de Bijbel, de doden betaald begraven is emotioneel minder zwaar dan de hongerigen voeden. Omgaan met het leven is moeilijker dan omgaan met de dood, maar dat neemt niet weg dat het soms confronterend is om met de dood te maken te hebben.
De enige keer dat ik echt schrok van de dood was op een dinsdagochtend. Met een kop koffie in de hand haastte ik me naar de kleedkamer om mijn werkpak aan te doen, ik was al iets te laat. Eén van de gordijnen stond open in de opbaarkamer, meestal een aanwijzing om geen geluid te maken omdat er wel eens familie in het pand zou kunnen zijn. Ondanks dat ik wel vaker in de koelruimte kwam of medewerkers bezig zag met het opmaken van een gezicht, had ik niet verwacht dat er in de nis achter de gordijnen een wat oudere vrouw opgebaard lag, omgeven met enorm veel bloemen, tekeningen en foto’s. Ik bleef van schrik stilstaan, de levenloosheid en de kilte van het aanblik overviel me. Het had een zeker surrealistisch effect, een jongen met ongekamde haren en zijn witte hemd nog uit de broek kijkt naar een beeld dat net zo goed een stilleven had kunnen zijn. Er zat een grote schoonheid in wat ik zag, ik snapte opeens dat een mooie dood niet hetzelfde is als mooi sterven. De dood heeft een zekere schoonheid die voorbijgaat aan de menselijke moeilijkheden van het doodgaan. Wanneer zelfs een haastig mens daar stil van wordt, dan mag je dat best heilig noemen.

Stilte
Dat was dus die heilige stilte, de woorden van de priester kwamen binnen tijdens het schouderen naar de begraafplaats. Onze aanwezigheid bij een uitvaart draagt bij aan die stilte. Maar niet bij iedere uitvaart wordt die sfeer beoogd, dat merk je al snel als je dit werk doet.

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda