FacebookTwitterLinkedIn
maandag, 08 September 2014 11:28

Een biertje en de dood

Initiatiefnemer Gerko Tempelman Initiatiefnemer Gerko Tempelman Tekst: Marusja Aangeenbrug Beeld: Stijn Rademaker

Praten over de dood, wie doet dat eigenlijk? En dan niet alleen over je begrafenis en wat je ‘al geregeld hebt’, maar ook over angst of juist verlangen. Over de ziel en over loslaten. Tijdens een Death Café gaat het de hele avond over de dood. En daar is niets zwaarmoedigs aan, zo blijkt in Amsterdam.

Beneden in café De Ponteneur klinkt luchtige muziek, aan de tafeltjes wordt gepraat, gelachen en gegeten. Het is rumoerig, maar niet té, precies zoals het hoort in een café waar je een gesprek wilt voeren. Op de bovenverdieping klinkt het geroezemoes van beneden duidelijk door. Beetje bij beetje druppelen wat mensen binnen. Ze kijken vragend om zich heen: zijn ze hier wel op de juiste plek? Ja, dat zijn ze. Praten over de dood hoort bij het leven, is de filosofie achter het Death Café – dus is een café een prima plek.
Het ‘café des doods’ wordt vanavond voor de tweede keer gehouden in Amsterdam. Het concept is simpel: een openhartig gesprek over de dood in een gezellige sfeer. Er is geen spreker en er zijn geen vaste gasten. Grote kans dus dat je met volslagen onbekenden over iets heel persoonlijks in gesprek gaat. De Death Cafés zijn niet bedoeld als rouwverwerking, maar als laagdrempelige en luchtige bijeenkomsten over een onderwerp dat iedereen aangaat, maar waar maar weinigen over praten.

Nut van de dood
De Zwitserse socioloog Bernard Crettaz hield in het West-Zwitserse Neuchâtel al in 2004 een eerste Café Mortel; 250 bezoekers kwamen daar op af. Crettaz deed toen al jaren onderzoek naar de dood en had samen met zijn vrouw een Instituut voor Thanatologie (omgang met de dood) opgericht. Hij vindt dat de dood een taboe is geworden in de samenleving en wil dat doorbreken.
Nadat de Brit Jon Underwood in 2011 besloot ook Death Cafés te organiseren in Groot-Brittannië, waaide het verschijnsel de hele wereld over. In Nederland namen Gerko Tempelman, Bas van den Berg en Trui Simmelink het initiatief om zulke avonden te organiseren in Amsterdam. Inmiddels zijn Death Cafés er in allerlei plaatsen, zoals in Groningen, Peelland, Zeewolde en Breda.
We lijken soms te vergeten dat we eindig zijn, constateert Crettaz in de documentaire The Tightrope of Life (2012). In plaats daarvan focussen we ons op de maakbaarheid van het leven. Maar het werkt omgekeerd, stelt hij. Op het moment van de dood, worden “al onze zekerheden opgeheven, verbrijzeld. Eigenlijk blijven er alleen vragen over. Dat is het nut van de dood.” Als we die vragen weg blijven duwen, “zijn wij de dood niet waardig.”
Niemand kan volgens hem in zijn eentje de vragen rond de dood aan. Het Café Mortel kan het sterven wél onderdeel maken van dagelijkse gesprekken. Doel is om het bewustzijn rond de dood te vergroten en mensen te helpen zoveel mogelijk uit hun eindige levens te halen. Dat laatste slaat niet op lijstjes afstrepen of ultiem genieten. Het betekent dat je in het aangezicht van de dood leert zien waar het leven werkelijk om draait. Wie wil je zijn, wat beweegt je, hoe wil je leven?

Gefascineerd
In De Ponteneur zitten inmiddels vijftien mensen met koffie, wijn of fris voor zich aan tafel. Drie groepjes met jonge mensen, mensen op leeftijd, mannen en vrouwen – het publiek is gemêleerd. Aan een van de tafels zitten Robert, Marga en Trui, later schuift Len nog aan.
“Een voorstelrondje is niet nodig”, benadrukt Trui, die het gesprek leidt. “Het maakt niet uit waar je woont of wat voor relatie je hebt. Vanavond praten we over de dood.” Iedereen krijgt tien minuten om – zonder onderbrekingen van de rest – zijn verhaal te doen. Na de pauze is er tijd om in gesprek te gaan.
Marga vertelt hoe ze als zesjarig kind haar opa kwijtraakte aan de dood, maar overal buitengehouden werd. Ze raakte in haar puberteit gefascineerd door de dood en is dat nog steeds. Inmiddels heeft ze zelf naast het sterfbed gezeten van haar vader, moeder en schoonvader. Ook door haar werk als geestelijk verzorger in een hospice komt ze regelmatig in aanraking met de dood. “Heel bijzonder om te zien hoe een leven dat ooit begonnen is, ook weer eindigt”, zegt ze daarover. “De mens gaat terug naar waar hij vandaan komt. Ik heb me heel lang afgevraagd waar dat is. Maar momenteel weet ik dat eigenlijk gewoon niet.”

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda