FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
donderdag, 14 August 2014 09:53

Baden-Baden, stad van Russen

Literaire wandeling door Europa's 'zomerhoofdstad' Literaire wandeling door Europa's 'zomerhoofdstad' Tekst & Beeld: Nico Keuning

‘Bad- en cultuurstad’ heet Baden-Baden, stad van ruim 50.000 inwoners in Baden-Württemberg, in de folders van het lokale toeristenbureau. Dat is niets te veel gezegd. Maar als bezoeker haal je er meer uit de literatuur dan uit een wandelgids.

De weg slingert over lommerrijke lanen langs riante villa’s met enorme tuinen. Om ons heen kolossale kastanjebomen vol wit- en roodbloeiende kaarsen. Dit is het paradijselijke Baden-Baden. Voor Russische en Franse aristocraten, politici, componisten, kunstenaars en schrijvers in de negentiende eeuw ‘de zomerhoofdstad van Europa’, waar het bruiste van muziek, theater en literatuur. Russische literatuur vooral. Hier, in dit vredige oord van Kurhaus, Kurpark en Spielbank, groeide de schrijver G. L. Durlacher (de vader van Jessica) op. Maar zijn jeugd kreeg een dramatische wending met de opkomst van Hitler. Ook in Baden-Baden sloegen het nationaalsocialisme en de jodenhaat meedogenloos toe. Tijdens de Tweede Wereldoorlog verbleef de Franse schrijver Louis-Ferdinand Céline er te midden van talrijke nazi-kopstukken in het Brenners Park-Hotel, een van de sjiekste hotels van deze plaats. Hier waart het spook van de oorlog en de geest van de literatuur.

Goklust
De Werderstrasse is de ideale plek van aankomst. Centraal in het decor van kortgeschoren gazons en kleurige bloemperken staat het Kurhaus. Enigszins verzonken boven de trap vormen drie zware deuren de entree naar het casino. ‘Het Casino van de Historie,’ zoals Céline het noemt in Noord, een van de romans van de Duitse trilogie. Achter de façade van de speelzaal, het ‘rendez-vous van Europa’, komt de goklust tot leven indachtig de literatuur van Céline: “Op ‘rouge’ en op ‘noir’… oogleden, tieten, heupen… een beha die op halfzeven zakt! (…) Er is geen orkest… geen geluid, alleen het rrrrr!... van het rouletterad… en die zangerige stem met z’n korte: ‘jeux sont faits!’”
Ook Dostojevski liet zich inspireren door het casino. Zijn roman De speler, gebaseerd op Wiesbaden, speelt in ‘Rouletteburg’. Maar in de roman is het niet zozeer de plaats, als wel de roulette, de ziekelijke verslaving aan het gokken die centraal staat. Dostojevski schreef uit ervaring; hij was een bezeten speler die aan de roulettetafel een vermogen kwijtraakte en schulden maakte. Ook in Baden-Baden. In de roman geeft Polina Alexandrowna hem de opdracht voor haar te spelen, met haar geld, om haar schulden af te lossen. De hoofdpersoon speelt in een soort ijlkoorts. Hij speelt de bank plat. “Ik raapte al mijn goud bijeen, propte het in mijn zakken, greep alle biljetten en begaf mij aanstonds naar de andere tafel, in de andere zaal, waar een tweede roulette stond.” Hij speelt zonder systeem, lukraak, zonder berekening. Opnieuw moet de bank sluiten. Joden adviseren hem te stoppen en de volgende dag af te reizen. Trots toont hij zijn fortuin aan Polina. Haar fortuin. Maar haar liefde kan hij niet winnen.

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda