FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
maandag, 19 May 2014 11:03

'Juist in het mislukken ligt de vrijheid'

Een literaire wandeling met schrijfster Maartje Wortel Een literaire wandeling met schrijfster Maartje Wortel Tekst: Nico Keuning, Beeld: Keke Keukelaar/De Bezige Bij

Gods wegen zijn duister en soms aangenaam. In de Nederlandse literatuur gonst het van nieuwe boeken en nieuwe namen. Het is het vertrouwde decor waar je je als lezer al vele jaren in beweegt. Het wonderlijke is dat een van die namen zich op een dag aan je begint op te dringen, alsof je er iets mee moet. Niet omdat er sprake is van een ‘literair talent’, of een ‘nieuwe belofte’, maar omdat er iets is. Iets, wat je herkent uit alle geluiden die er rond die naam klinken. De kennismaking kan tot een teleurstelling leiden, of tot een ontdekking van een schrijver van wie je met terugwerkende kracht het gehele oeuvre gaat lezen. Op een dag is er geen weg meer terug. Je staat in de boekhandel oog in oog met de naam op het omslag en de titel IJstijd (2014). Precies, zo heet de roman van Maartje Wortel.

“Is het een cadeau, of voor u zelf?” wil de verkoopster weten.

“Voor mezelf,” zeg ik. Geen cadeau dus, hoewel dat allerminst zeker is. Misschien is het wel een cadeau voor mezelf.

Vol beelden
De eerste zin van de roman zegt iets, opent iets, een levensverhaal: “Ik verblijf in een hotel in Amsterdam-Oost als Monica in mijn leven komt.” Al na zes regels is duidelijk dat ‘Marie’ de hoofdpersoon (James Dillard is zijn naam, lezen we op de volgende bladzijde) heeft verlaten. En dan staat er in die eerste alinea: “Het moeilijkste aan haar afwezigheid vind ik dat ze nog wel ergens is, meegroeit met de tijd, rondloopt in de stad, in bed ligt en eet en vrijt en slaapt, maar dan zonder mij.” Ze hebben elkaar niet meer, “wat ik een onverteerbare gedachte blijf vinden”.

De stijl, de taal, het tempo en de toon zijn prettig, vanzelfsprekend. Stadsproza. Het leven van de hoofdpersoon speelt zich af in Amsterdam dat vol is van beelden en beweging. Een momentopname van een persoon in de stad in zijn tijd. Op verschillende plaatsen in het boek wordt vanuit dit perspectief naar de mensen, het leven, de wereld gekeken. “Er zijn per slot van rekening miljarden mensen en er zijn er maar weinig die echt verschil maken.” Of: “Er zijn mensen die beweren dat je het gemaakt hebt als er zoveel mogelijk mensen tegelijkertijd aan je denken, volgens mij heb je het gemaakt als er één mens op de wereld altijd aan je denkt.” Of: “het moeilijkste aan het leven zijn de ontmoetingen met al die mensen die zelf goed weten dat ze leven, dat ze bestaan en vinden dat ze daar ook recht op hebben en zich daar dan naar gedragen.” Of: “Je moet het inderdaad willen, midden in het leven staan. En als je het wilt, moet het je ook nog lukken.”

Meer kijker
Aforistisch proza dat als een man op je afkomt. Het boek staat er vol mee. Gedachten van James, van zijn vader, zijn moeder, en natuurlijk van Maartje Wortel. Met veel fantasie put zij uit levensvragen die zij stelt over de liefde en de tijd(geest) waarin wij leven. Grote woorden die makkelijk leiden tot pathetisch proza. Maar daar is zij na de studie Beeld & Taal aan de Rietveld Academie vanaf. Ze is meer kijker dan schrijver, zei ze begin dit jaar in het radioprogramma Kunststof. Maar, zeg ik, wel een kijker met een goede pen.

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda