FacebookTwitterLinkedIn
woensdag, 07 May 2014 09:51

'Alsof de sluier wordt weggenomen'

Mystiek: totale verbazing dat je leeft Mystiek: totale verbazing dat je leeft Tekst: Jurgen Tiekstra, Beeld: ANP Foto

“De Ene pleegde een invasie in mijn bewustzijn”, zegt Kick Bras. “Pijnlijk, helemaal niet prettig”, zegt Marianne Vonkeman over haar mystieke ervaringen. “Elk mens is in staat om iets van het goddelijke te ontvangen”, weet Marika Meijer. Jurgen Tiekstra verkent de mystieke weg: sporen, zijsporen en dwaalsporen, chaos en verantwoordelijkheid. “Het idee is: als je iets ervaart, kan dat niet niet waar zijn.”

Op een dag in 1985 besloot Kick Bras te stoppen met roken. Het was geen vrees voor zijn gezondheid die hem een eind deed maken aan zijn nicotineverslaving. De echte aanleiding was dat hij kort daarvoor een mystieke ervaring had gehad.
Toen het gebeurde zat Bras, op dat moment predikant in Deventer, thuis een boek te lezen. Opeens kreeg hij het gevoel dat zijn bloed begon te koken. Daarna was het alsof ‘de Ene’ een invasie in zijn bewustzijn pleegde. Het leek alsof een sluier weggenomen werd tussen zijn bestaan, hier en nu, en een andere dimensie. Ook had hij de gelukzalige sensatie dat een persoonlijke aanwezigheid een hand op zijn schouder legde.

Bijna dertig jaar na dato praat Bras nog altijd niet graag over wat hij toen meemaakte. “De aarzeling is in de eerste plaats dat het heel moeilijk onder woorden te brengen is wat je ervaart”, legt hij uit. “Het overstijgt de gebruikelijke terminologieën en woorden. Het is een totaalervaring, waarbij versmelting plaatsvindt van wat je God kunt noemen ─ maar ‘God’ is zo’n beduimeld begrip ─ en jouzelf ─ maar wie ben jij zelf nog? Dus je kunt er alleen maar over stamelen. Het tweede is: het is een heel intieme ervaring. Dat geef je niet graag prijs. Je wilt geen parelen voor de zwijnen werpen. Waarom zou ik dit vertellen aan mensen die daar misschien sceptisch op reageren? Bovendien is het in bepaalde kringen een pre wanneer je een dergelijke mystieke ervaring hebt gehad. Wanneer ik het zelf zo zou beschouwen of wanneer ik zo beschouwd word, is dat een bedreiging van mijn zuiverheid. Ik wil helemaal gaan status. Wanneer ik zou rondbazuinen ‘kijk eens wat voor ervaring ik heb gehad’, verloochen ik precies waar het in de mystiek om gaat. Het gaat niet om jouw of mijn ‘ik’. Dat zijn maar illusies. Ik moet zeker niet de ervaring die mijn ‘ik’ volledig overstijgt, gebruiken om mijn eigen ‘ik’ te bevestigen.”

Feit is wel dat Kick Bras een leven lang gefascineerd bleef door de mystiek en het zelfs als zijn opdracht zag aandacht te vragen voor wat de ‘mystieke weg’ heet. Om die reden begon hij binnen de Protestantse Kerk een platform voor ‘meditatief leven’ en schreef hij talloze boeken over dit onderwerp. In zijn nieuwste boek, Eén met de Ene, beklemtoont hij dat ook veel bekende protestanten door de mystiek beïnvloed zijn. Daaronder de antirevolutionaire voorman Abraham Kuyper, theologen als Miskotte en Bavinck en dichters als Henriette Roland Holst, Maria de Groot en Willem de Mérode.

Innerlijke omvorming
Over wat mystiek is, zal altijd gestameld blijven worden. Desondanks formuleert Kick Bras in zijn boek een stevige, christelijke definitie: ‘Mystiek is de ervaring van God als een levende werkelijkheid die de mens van binnenuit aandrijft tot het gaan van een weg naar steeds ingrijpender eenwording.’

Zo’n diep spiritueel moment is “zo overdonderend”, zegt Bras, “dat je op den duur een ander mens wordt. Dat werkt in je leven door in een proces van innerlijke omvorming. Mystiek is een transformatiebegrip. Het gaat niet om enkele topervaringen die mensen hebben, waarbij ze even Gods realiteit ervaren, maar om een levenslang leerproces dat het vervolg daarvan is.”

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda