FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
vrijdag, 09 May 2014 07:35

Ik heb, dus ik ben

Column Jeroen Schalk Column Jeroen Schalk

Ik schrok me dood toen ik als jong ventje voor het eerst zag hoe mijn moeder een psychose kreeg. Later zou ze er nog meer krijgen. Het duurde lang voor ik begreep wat een psychose is, maar het duurde nog langer voor ik begreep dat een mens niet zijn of haar psychose is. Zoiets begrijpen vergt inzicht, een beetje mensenkennis en – als het even kan – een hoop rust in je donder. Voor mijn moeder duurde het overigens ook lang voor ze psychoses accepteerde als onderdeel van haar complexe ziektebeeld.

Het proces van acceptatie gaat door diepe dalen, vaak vol onbegrip en miskenning. In het geval van mijn moeder kwam die miskenning van alle kanten: familie, ‘vrienden’ (de aanhalingstekens spreken voor zich) en maatschappelijke instanties. Maar het onbegrip is er ook vanuit mijn moeders kant. Onbegrip voor haarzelf, onbegrip voor de wereld om haar heen. En net als je het begint te begrijpen – of accepteren althans – slaat een nieuwe psychotische ervaring ongenadig hard in. Het heeft mijn moeder tot waanzin gedreven én bestempeld.

In tegenstelling tot wat we onszelf vaak voorhouden, gebruiken we kenmerken van een persoon wel degelijk als noemer voor iemands complete eigenheid; mijn moeder heeft geen psychose, maar ze is psychotisch. Tussen hebben en zijn zit in benoemen een klein verschil, maar als het gaat om identiteit en eigenheid, schuilt er een levensgroot contrast achter. Ik heb, dus ik ben. Dat vind ik een ronduit wrange conclusie. Nu pas begrijp ik hoe mijn moeder geworsteld heeft. Met stigma’s, maar bovenal met zichzelf.

Onlangs kreeg ik onverwacht bezoek van Moedertje Troost. Op de redactie van Volzin ontvingen we het recensie-exemplaar van Filosofie van de waanzin, een dikke pil van taalwetenschapper Wouter Kusters. De auteur die zelf ook psychotische episodes in zijn leven heeft gekend, legt de wisselwerking tussen filosofie en waanzin bloot. De geniale gek en de waanzinnige die tot briljante vondsten komt: dat idee. Het leest niet als een vlugge roman, maar een glimlach en een traan hebben de revue wel degelijk gepasseerd.

Mijn moeder is slechts een huis-tuin-en-keuken-filosoof, die absolute eigenheid durf ik haar wel in de schoenen te schuiven. En over kenmerken gesproken: in de lijn van Kusters’ boek zal ze in de paniek van haar psychoses ongetwijfeld tot schitterende inzichten gekomen zijn. Ik zal het nooit weten, maar dat hoeft ook niet. En of het filosofisch van aard is? Het doet er niet toe. Mijn moeder heeft haar waanzinnige eigenaardigheden, verder is ze moeder en mens. En soms ken ik haar als een geniale gek. Laat haar dat dan maar absoluut en in volle glorie zijn.

Jeroen Schalk was in 2014 stagiair en columnist bij Volzin.

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda