Nederigheid is ook een politieke deugd

‹ Terug naar overzicht
Geplaatst op:

Tweede Kamer, politiek parlementAlsof de duivel ermee speelt: brengt Volzin een special uit over nederigheid, blijkt het Forum voor Democratie de grote winnaar te zijn van de provinciale verkiezingen en met dertien zetels de grootste fractie in de Eerste Kamer te gaan vormen. “Wij zijn naar het front geroepen, omdat ons land ons nodig heeft”, aldus partijleider Thierry Baudet op de avond van de verkiezingen. “De uil van Minerva is neergedaald” – wat dat ook betekenen moge. Politici, journalisten, kunstenaars, ja zelfs architecten ondergraven volgens Baudet ‘onze beschaving’. Het heersende ‘partijkartel’ is verantwoordelijk voor ‘massamigratie’, dient ‘de afgod Transitie’ – een sneer naar wie zich inzetten voor een groenere toekomst –, levert ons land uit aan ‘Brussel’, bewerkt de teloorgang van onze nationale tradities. Massieve cultuurkritiek dus. Wel enigszins lachwekkend nu daags na de verkiezingen uit het World Happiness Report van de Verenigde Naties blijkt dat Nederland op vier na de meest gelukkige bevolking ter wereld kent. Ieder voor zich heel gelukkig, maar samen diep ongelukkig? Het is een paradox die zich moeilijk laat begrijpen.

‘Boer’ Koekoek, Hans Janmaat, Pim Fortuyn, Geert Wilders, Thierry Baudet: sinds een halve eeuw duikt in ons staatkundig bestel een politicus en partij op die zich keert tegen ‘het systeem’. Een partij die vooral ‘anti’ is, een tegenpartij. Zulke partijen trekken kiezers aan die zich in de bestaande samenleving letterlijk niet ‘thuis’ voelen – ‘oikofobie’, afkeer van het ‘eigen huis’, is niet voor niets een kernbegrip in het politieke vocabulaire van Baudet. De gevestigde partijen staan voor de opdracht om de kennelijke politieke, sociale en culturele vervreemding van een deel van de kiezers van hoogst serieus te nemen. Maar dat betekent niet dat zij de gezichtspunten of voorstellen van rechts-nationalisten en populisten over kunnen nemen. Het eerste kabinet-Rutte van VVD en CDA met gedoogsteun van Wilders vormt nog steeds een rampzalig voorbeeld van wat er gebeurt wanneer gevestigde partijen hun oren laten hangen naar populisten.

Politieke vervreemding onder een deel van de kiezers verklaart het succes van de ‘lijst Baudet’. Maar dat is niet het enige. De persoon van de leider speelt zeker ook een rol. “Nederigheid betekent meer van de waarheid houden dan van je ego”, schrijft mijn dominicaanse medebroeder Stefan Mangnus in deze aflevering van Volzin. Nederigheid is niet alleen een christelijke deugd, zij is ook politieke deugd. Nederigheid staat ook in de politiek tegenover narcisme. Nederigheid is een voorwaarde om de compromissen te kunnen sluiten die in een versnipperd politiek landschap als het Nederlandse tot het wezen van de democratie behoren. Met een politieke narcist als Baudet valt voor andere partijen geen zaken te doen. De merkwaardige uitkomst van de verkiezingen is dan ook dat het kabinet zaken zal moeten gaan doen met de linkse oppositie, met GroenLinks en de Partij van de Arbeid. Lijkt me een gelukkige uitkomst als we onze positie in het World Happiness Report willen behouden of zelfs verbeteren.