Laten we blij zijn met onze democratie en ons kapitalisme

‹ Terug naar overzicht
Geplaatst op:

DDRHet is vandaag, 7 oktober 2019, precies dertig jaar geleden dat er voor het laatst een grootse militaire parade werd gehouden in Berlijn, de hoofdstad van de Duitse Democratische Republiek. De DDR bestond die dag in 1989 precies veertig jaar en dat werd uitbundig gevierd door de SED-top en het volk. Fakkeloptochten van de FDJ, de communistische jeugdbeweging, veel spandoeken, parolen als ‘DDR, unser Vaterland’ werden gescandeerd, het geheel werd zelfs live uitgezonden op televisie, voor die tijd in Oost-Europa heel bijzonder.

U, als Volzinlezer, was in die tijd ongetwijfeld net zo links als ik. Als u eerlijk terugkijkt, was u ook niet een beetje fan van ‘het andere Duitsland’? Jawel hè? Nou, ik ook. Ik was lid van de jeugdorganisatie van de PSP en zag in de DDR een alternatief voor onze – in mijn toenmalige ogen – harde maatschappij. Dus ik genoot wel van de beelden, van die optocht, van de massa’s jongeren in hun blauwe hemd van de FDJ. Als ik eerlijk terugkijk, sloot ik mijn ogen voor de vele misstanden en ging ik, zoals dat heet, met boter en suiker mee in de propaganda. En ik was heus niet de enige.

Nu kan ik allerlei excuses aandragen: ik was amper achttien en wist niet beter, wilde graag geloven in een mooi alternatief voor het harteloze kapitalisme. Maar hallo zeg, minimaal 327 Oost-Duitsers stierven bij hun poging het land te verlaten. Het waren er veel meer, maar het regime verdoezelde veel en documenteerde zo min mogelijk. De doden waren niet bepaald goede reclame. Sommige schattingen noemen zelfs vijftienhonderd mensen, maar van de genoemde 327 staat vast dat ze verdronken, werden neergeschoten of op een mijn trapten.

Er zijn ook onbekende slachtoffers, die niet genoemd worden bij de 327. Zo pleegden rond de tweehonderd soldaten van de Grenztruppen der DDR zelfmoord, (deels) omdat ze niet het wapen konden opnemen tegen hun landgenoten die hun leven elders en anders wilden inrichten. De laatste vluchteling was overigens Mario Wächtler, die op 2 september 1989 het 15 graden koude water van de Oostzee trotseerde en er in 19 uur in slaagde een Westduitse veerboot te bereiken. Hij viel toen hij aan boord gehesen werd gelijk flauw om iets rijker wakker te worden: de opvarenden waren met de pet rond gegaan. Zo doneerden de Nederlanders aan boord 27 gulden.

Inmiddels ben ik allang van mijn socialistische geloof gevallen. Lijkt me niet meer dan logisch: alle socialistische staten over de hele wereld, van Cuba tot Noord-Korea en alle Oost-Europese landen die daartussen lagen, bleken te zijn ontaard in vreselijke dictaturen waar geen sprake was van het mooie ideaal ‘vrijheid, gelijkheid en broederschap’. Voor mij dan ook op z’n minst bevreemdend, zo niet onbegrijpelijk, dat er nog steeds bewegingen zijn die streven naar een socialistische staatsvorm. Groepen als de NCPN en de SAP zijn er nog steeds, ondanks dat het bewijs uitvoerig is geleverd: het werkt niet. Maar goed, resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst, zoals de über-kapitalistische beleggingsfondsen ons voorhouden. Deze waarheid geldt dan misschien ook voor de socialistische staten en hun prestaties. Dat mogen we hopen: de prestaties waren niet voor herhaling vatbaar. De gevangenissen puilden uit vanwege de politieke gevangenen, de tekorten aan maandverband en toiletpapier in de winkels waren bijzonder ongemakkelijk en als slagroom op de schnitzel was het milieu in sommige delen van de DDR volledig verwoest: nog maar 1 procent van de rivieren kreeg het predikaat “schoon”. Bij de meren was dat 4 procent.

Afijn, ik kan nog wel even doorgaan met de statistieken. Wat ik heb geleerd is dat we erg blij mogen zijn met onze staatsvorm, onze democratie en ons kapitalisme. Uiteraard gaat niet alles goed, maar in het algemeen zijn er gelijke kansen voor iedereen en staat onze samenleving voor vrijheid en eigen initiatief, maar ook voor verbinding en diepgang. Moge dit ook in de toekomst zo blijven.