Met Erik Borgman in de trein

‹ Terug naar overzicht
Geplaatst op:
In zijn nieuwe boek behandelt theoloog Erik Borgman de vraag waar de theologie begint en wat theologie op het oog heeft. Borgman presenteert een katholieke theologie die de consequenties onderzoekt van het christelijk geloof dat God liefde is.

Tekst: Jos van Oord

Erik Borgman – Alle dingen nieuw

Een dogmatisch boek met als titel Alles wordt nieuw. Een theologische visie voor de 21e eeuw daagt uit. Met zo’n titel ligt de wereld open. Wij zijn niet af, de wereld niet, en God misschien ook wel niet. Het mooiste moet nog komen. We zijn onderweg. Een prachtige titel voor een dogmatisch werk. En het leest goed. Pittig, mooie hoofdstukken, soms lang van stof. Maar aantrekkelijk. Bijvoorbeeld over theologie en aanbidding, over het gebed. Allemaal fijn om te lezen. Heerlijke lectuur. Deel 1 is uit, deel 2 en 3 volgen.

Op de achterflap staat een citaat uit Trouw: ‘Erik Borgman leest als een trein’. Het klopt, omdat hij van zware kost, zoals Borgman zelf zegt, ‘een feestlied’ wil maken. Zo wordt dogmatiek een feest. Maar eerlijk gezegd viel ik ook af en toe uit die trein. Borgman is namelijk zo zeker van zijn geloofszaak. Ik mis de twijfel, de aanvechting, ik mis ook de vraagtekens. Moet je binnen de theologie niet ook de vraag naar God stellen?

Borgman is in die rijdende trein veel in gesprek met theologen, filosofen en kunstenaars. Dat doet goed. En steeds gaat het om het wezenlijke van het christelijke geloof. Wat dat is? Dat God zich in Jezus Christus geopenbaard heeft als dragende grond en doel van het bestaan. Het is hét refrein van Borgmans werk. Daar is op zich natuurlijk niets mis mee als je jezelf presenteert als christelijk (lees: (rooms-)katholiek) theoloog. Maar ik heb er wat last van gezien de titel van het boek; dat alles openligt, nieuw wordt. Het is direct zo dichtgetimmerd.

Ik had het graag meer open gehad. Laat Borgman zich echt leiden door die gesprekken? Hij weet namelijk precies op welk station hij uitkomt. Bij de gezalfde Christus die God openbaart. Natuurlijk, zul je zeggen, waar anders? Maar als de theologie de werkelijkheid op een bepaalde manier tot spreken brengt, dan reken ik op meer veelkleurigheid, meer diversiteit. Wat zou het mooi geweest zijn om allerlei wagons aan te laten haken aan de trein van Borgman. Als alles nieuw wordt, dan mogen toch ook andere geloofsrichtingen meedenken. Waar is het protestantisme in het gesprek? En de oecumene?

En waarom ook niet nog meer dan in het boek in dialoog met vertegenwoordigers van de zogenaamde nieuwe spiritualiteit? En wat zou het verfrissend kunnen zijn om meer theologen aan het woord te laten die weet hebben van het huidige agnosticisme en atheïsme.

Misschien komt het wel door het feit dat Borgman zich vooral door het Nieuwe Testament laat inspireren. Het Oude Testament kent meer dan het Nieuwe de diversiteit. De Joodse
Bijbel kent al die menselijke ervaringen. Ik houd van de ‘meertaligheid’, van een christelijke vroomheid tot het ‘van god los’ zijn. Maar wie weet, er komen nog twee delen. En als theologie ‘een intellectueel uitzien naar wat zich aandient’ is, dan hoop ik dat het gesprek ‘in de trein’ tot nog meer spannende gesprekken leidt met reisgenoten die ‘de grammatica van Christus’ misschien niet kunnen spellen, maar wel in het publieke
domein meedoen onderweg naar een wereld waar alles nieuw is.

Erik Borgman
Alle dingen nieuw. Een theologische visie voor de 21e eeuw
Kok Boekencentrum,
403 blz, € 29,99

Zie voor het boek ook de site van de uitgever, Kokboekencentrum.


Nog geen abonnee of het Volzin-nummer met dit artikel apart bestellen? Klik dan hier.