Bert van den Bergh: De schaduw van de zwarte hond

‹ Terug naar overzicht
Geplaatst op:
Wat is depressie eigenlijk? Wat gaat er schuil achter de om zich heen grijpende ‘depressie-epidemie’? Filosoof en psycholoog Bert van den Bergh wijdde aan deze vragen zijn proefschrift. 'De schaduw van de zwarte hond' is de titel van de publiekseditie van deze dissertatie.

We leven in een ‘wij-zijn-ons-brein’-tijdperk. “Depressie wordt gereduceerd tot een chemisch onevenwicht in onze hersenen ten gevolge van nog nader te ontdekken biologische oorzaken”, schrijft de Vlaamse psychiater Paul Verhaeghe in het voorwoord van dit boek. Maar de voorstelling van depressie als een hersenziekte deugt niet, zo laat Van den Bergh zien. Een depressie is volgens hem geen stemmingsstoornis, maar een afstemmingsstoornis die zich manifesteert in een allesoverheersend gevoel van isolement. Deze stoornis is het gevolg van een te grote kloof tussen hoe wij werkelijk zijn en hoe we ons bij voortduring aan onze medemensen moeten laten zien. Anders gezegd: depressie ontstaat wanneer iemand niet kan voldoen aan de eisen van het huidige mensbeeld waaraan men moet beantwoorden om als normaal bestempeld te worden. Van den Bergh vat dit mensbeeld samen als de homo-oeconomicus-mobilis-libidonosus: de immer ondernemende, immer in beweging zijnde, immer genietende en succesvolle ‘bv ik’.

Ondernemen en bewegen zogezegd tot je er (dood) bij neervalt. Is er een andere weg, een oplossing voor de depressieve mens? Ja, die is er, zegt Van den Bergh, die hier ook uit eigen ervaring spreekt. In poëtische termen: “De oplossing is niet weggaan, maar ingaan, je laten gaan, precies daar waar je bent. Het leven is niet elders, er is geen elders.” Een boek dat zeer te denken geeft. (Jan van Hooydonk)