FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
dinsdag, 03 June 2014 13:07

Boeddhabeeldjes: heilig en oer-Hollands

Zijn de beeldjes voor decoratie of spiritualiteit? Zijn de beeldjes voor decoratie of spiritualiteit? Tekst: Jeroen Schalk, Beeld: Stijn Rademaker

Het Boeddhabeeldje behoort niet langer slechts tot een religie die van ver komt. Tuincentra, snuisterijwinkeltjes en veel Nederlandse huishoudens – een aantal miljoen volgens onderzoek uit 2009 – hebben dit beeldje inmiddels ook omarmd. Marina de Wolde, die Wereldgodsdiensten studeert in Leiden, onderzocht het verband tussen Nederlanders en Boeddhabeeldjes. Is het gewoon decoratie of schuilt er een spirituele behoefte achter?

"Als je erop let zie je steeds meer Boeddhabeelden. Zelfs in een oer-Hollands dorpje als Giethoorn zie je ze overal in de tuinen en aan het Noordzeestrand is er bijna geen strandtent meer zonder Boeddhabeelden", aldus de studente. Zij besloot te onderzoeken wat de Boeddhabeeld- bezitter met deze beelden heeft: is het slechts decoratie of heeft het beeld ook een bepaalde religieuze lading? Hoewel het onderzoek kleinschalig is - Boeddhabeeld-bezitters die werden ondervraagd op twee verschillende marktpleinen -, geven de gebruikte meetmethoden volgens De Wolde een betrouwbaar beeld.

Heiligheid
Belangrijkste conclusie is dat voor 61% van de ondervraagden het Boeddhabeeldje meer dan pure decoratie is. "Voor hen heeft het beeldje een bepaalde heiligheid en zij behandelen het met respect. Zij denken vaak bewust na over welke plek een Boeddhabeeld krijgt en richten soms een altaartje voor het beeld op."

Maar er zijn meer conclusies, stelt De Wolde. Zo ontdekte ze dat affiniteit met een Boeddhabeeldje niet automatisch betekent dat er affiniteit met het boeddhisme is. "Dat kan komen doordat een beeldje meer tastbaar is dan de leer van het boeddhisme. Uit het onderzoek werd wel duidelijk dat het merendeel van de ondervraagden religieuze of spirituele waarde ontleent aan het Boeddhabeeldje."

'Niet weggooien!'
De Wolde: "In het verlengde hiervan vroeg ik wat men met die beeldjes doet als men er op uitgekeken is." Ook hierin zijn de uitkomsten veelzeggend: En 79% van de ondervraagden zei, vaak een beetje boos, het beeldje niet weg te kunnen gooien als men erop uitgekeken is." De Wolde concludeert dan ook dat er een soort van religieuze lading in het beeld lijkt te kruipen. Misschien komt het beeld dus tegemoet aan bepaalde behoefte aan spiritualiteit en religie.

Deze cijfers staan in contrast met wat de ondervraagden bij het boeddhisme voelen. Op de vraag of boeddhisme inspiratie/richting aan het leven geeft, antwoordt slechts 18% bevestigend en maar 3% ziet zich als boeddhist. Van de Boeddhabeeld-bezitters gelooft wel 39% in reïncarnatie - en gelooft 58% in de wetten van karma.

Christelijke traditie
Ook deelname aan yoga en meditatie werd getoetst, en duidelijk werd dat hier ook veel interesse in is. "Hieruit zou je kunnen concluderen dat Nederlandse Boeddhabeeld-bezitters geïnteresseerd zijn in een ander soort boeddhisme dan de oorspronkelijke religie uit Azië." Om dit beeld iets te verfijnen, onderzocht De Wolde tot slot wat de Boeddhabeeld-bezitters van de christelijke traditie vinden.

"Allereerst viel het me op dat er relatief veel 'verzet' is tegen de christelijke traditie onder bezitters van de beeldjes. Hieronder versta ik dat er geen affiniteit met het christendom is of zelfs een aversie, omdat de godsdienst als te benauwend en belerend wordt ervaren. Dit geldt voor mensen die zich christen noemen en voor mensen voor wie dit niet geldt" Opvallend is dat christelijke Boeddhabeeld-bezitters heel openminded zijn: 91% van hen vindt dat iemand christen én boeddhist kan zijn.

Vervolgonderzoek
De Wolde ziet voldoende aanknopingspunten voor vervolgonderzoek. "De gebruikte meetmethoden geven een betrouwbaar beeld en er zijn nog veel open vragen , dus zou dit onderzoek uitgebreid kunnen worden. Welke christelijke opvattingen heeft een Boeddhabeeld-bezitter precies? Wát zijn de spirituele waarden die bezitters ervaren bij of door het beeldje? Zulke vragen bijvoorbeeld." Zelf zal zij dit onderzoek overigens niet verrichten, omdat zij binnenkort afstudeert.

Over boeddhisme in het Westen wordt er wel doorlopend onderzocht en geschreven; in het meest recente Volzin-nummer staat een special over polderboeddhisme, met verhalen van Willem van der Meiden (boeddhisme als draagbare religie), Jeroen Fierens (mindfulness en vipassana) en Paul van der Velde (wat we weten over de Boeddha).

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda