FacebookTwitterLinkedIn
woensdag, 23 April 2014 11:16

'Koningin Beatrix gaf me een mystiek dagboek cadeau'

Het boek van Hammarskjöld sterkte Ruud Lubbers Het boek van Hammarskjöld sterkte Ruud Lubbers Tekst: Jurgen Tiekstra, Beeld: Dirk Hol

Oud-CDA-premier Ruud Lubbers , die in mei 75 jaar wordt, was een twintigjarige katholieke student toen hij in 1960 in Genève een lezing bijwoonde van Dag Hammarskjöld, de toenmalige secretaris-generaal van de Verenigde Naties. “Het was een inspirerende man”, herinnert Lubbers zich. “Hij sprak geen doffe ambtelijke taal.”

Een jaar later kwam Hammarskjöld om het leven bij een vliegtuigongeluk in Congo. Na diens dood werd een manuscript in zijn New Yorkse appartement gevonden, dat bedoeld was voor publicatie. Onder de naam Vägmärken (in het Nederlands: Merkstenen) werd dit mystieke dagboek in 1963 uitgebracht. Hammarskjöld bleek een diep spiritueel mens te zijn geweest.

In het voorwoord van de laatste Nederlandse editie schrijft Lubbers dat hij het persoonlijke exemplaar van koningin Beatrix kreeg toen hij in 1982 premier werd van het eerste kabinet-Lubbers. Als jonge minister-president had hij het ‘zweet in mijn handen’. Het mystieke dagboek als cadeau voor hem was bedoeld als steun in de rug.

Ruud Lubbers: “Pas later zag ik dat de Verenigde Naties, waar ik zelf ook ben gaan werken als Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen, een typisch seculiere organisatie is. Dat is eigenlijk een afspraak: alles moet seculier zijn. Het geloof was taboe. Dus dat dagboek van Hammarskjöld werd verzwegen. Dat heeft hij waarschijnlijk ook zelf gedaan. Maar de seculiere VN had dus een spirituele secretaris-generaal. Misschien dat dat wel de reden was dat hij op mij als twintigjarige in Genève indruk maakte.”

Zelf was Lubbers opgegroeid tot een ontspannen katholiek, die anders dan talloze tijdgenoten zijn geloof niet kwijt raakte. Dat kwam volgens hem doordat hij door de jezuïeten, bij wie hij naar het gymnasium ging, hem het boek Le phénomène humain uit 1925 van Teilhard de Chardin in handen drukte. In dit boek beschrijft deze Franse theoloog hoe binnen een modern, wetenschappelijk wereldbeeld ruimte blijft voor het christelijk geloof.

Het boek van Hammarskjöld sterkte Lubbers in zijn eigen blijvende spiritualiteit. “Het bevestigde dat ik door kon gaan met mijn werk, eerst als minister en later als minister-president. Hans van Mierlo, die op dezelfde school gezeten had als ik, zei tegen mij zei: ‘Ruud, wat is het toch mal dat jij katholiek blijft. Iedereen weet dat die verhalen misschien aardig zijn, maar toch eigenlijk onzin.’ Hij maakte daar zijn leven van met D66, een politieke organisatie die gevestigd moest zijn op seculiere waarden. Ik zei tegen hem: ‘Ik vind D66 de moeite waard. Mijn complimenten, Hans. Maar waarom stel je mij die vraag? Ik zie dat heel anders. En toen vertelde ik hem dat verhaal van Teilhard de Chardin.”

Lubbers verbindt zijn spiritualiteit vooral met zijn inzet voor duurzaamheid en milieu, met name toen na de val van de Berlijnse Muur het vrijemarktkapitalisme zegevierde. “Aandacht geven aan spiritualiteit en het misschien ook zelf beoefenen, helpt bij het dragen van verantwoordelijkheid voor de generaties na ons.” Erg belangrijk op dit punt vindt hij zijn bijdrage aan het Handvest voor de Aarde uit 2000, een internationaal ideologisch document.

“Voor mij was Hammarskjöld een spirituele man avant la lettre. Nu is die insteek met een filosoof als Habermas bekend. Ook hij heeft het pleidooi gehouden dat het essentieel is dat seculiere waarden, simpel gezegd: de Verlichting, aangevuld blijven door de waarden van mensen die iets zien in godsdienst of spiritualiteit.”

Dit interview is onderdeel van de special over mystiek, onderdeel van het nieuwe Volzin-nummer - april 2014.

 

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda