FacebookTwitterLinkedIn
woensdag, 15 January 2014 14:55

'Ik wil het lot van mijn volk delen'

100 jaar Etty Hillesum 100 jaar Etty Hillesum

“Mijn vader wilde dat ze zou onderduiken, maar elke keer als hij dat voorstelde, weigerde ze. Dan kreeg ze zo'n vreemde blik in haar ogen, vertelde hij, en dan zei ze dat ze het lot van haar volk wilde delen. Als kind werd ik daar enorm door geraakt, waarom kiest iemand ervoor om te sterven?” Klaas Smelik vertelt over hoe hij als kind kennismaakte met Etty Hillesum, “ze was bij ons thuis aan tafel altijd het onderwerp van gesprek.”

Door Jeroen Fierens

Vandaag is het honderd jaar geleden dat Hillesum werd geboren. Ter ere daarvan organiseerde Smelik een groot internationaal congres. Daarnaast richtte hij in 2006 aan de Universiteit van Gent het Etty Hillesum Onderzoekscentrum op en verschijnt vandaag “Ik zou lang willen leven”, een boek dat hij samen met Janny van der Molen schreef over het leven van Etty Hillesum. Waarom speelt Hillesum zo’n grote rol in zijn leven? En waarom spreekt ze ook vandaag nog zoveel mensen aan?

Geraakt door Etty

“Allereerst zag ik mijn betrokkenheid bij Etty vooral als een familieplicht, mijn vader leed eronder dat hij haar dagboeken maar niet gepubliceerd kreeg.” Maar hij werd ook persoonlijk door haar geraakt, vooral wanneer zijn vader vertelde over het delen van het lot van ‘haar volk’. Het leidde ertoe dat hij – tot verdriet van zijn atheïstische vader – theologie en semitische talen ging studeren. Toen hij thuis een Bosnische werkster kreeg, werden Etty’s woorden weer actueel. De werkster vertelde hoe buren die jarenlang vriendschappelijk hadden samengeleefd van de ene op de andere dag in elkaars vijanden veranderden. Etty geloofde dat we de bron van oorlog en haat heel dichtbij moeten zoeken, bij onszelf: “Alle catastrofes komen voort uit onszelf. En waarom is er oorlog? Misschien omdat ik af en toe de neiging heb om m’n medemens af te snauwen.”

Actuele woorden

Ook vandaag zijn de woorden van Hillesum ontzettend actueel. “Een belangrijk thema is bijvoorbeeld dat van dubbele loyaliteit. Als Etty het over ‘mijn volk’ heeft, gaat dat niet over Nederlanders, maar over de joodse minderheid in Nederland. Toch wil ze de andere Nederlanders niet teveel lastig te vallen met het lot van haar volk. Hoe kun je dat verbinden met de minderheden in het huidige Nederland? Hoe verbind je haar houding met de stichting van de staat Israël, terwijl alle partijen zich bewust waren van de gevolgen daarvan?”
Tijdens het schrijven van Ik zou lang willen leven ontdekte Smelik dat Etty ook op hele andere manieren hedendaagse mensen aanspreekt. Waar hij zelf vooral geboeid wordt door de historische en maatschappelijke relevantie van de dagboekteksten, werd co-auteur Janny van der Molen bijvoorbeeld veel meer geraakt door de persoonlijke ontwikkeling van Hillesum. Op een manier die ten tijde van de Tweede Wereldoorlog nog weinig geaccepteerd werd, ging Etty Hillesum zelfstandig op zoek naar wat waardig leven is. Los van alle conventies ontdekte zij haar eigen spiritualiteit, vond zij haar God.

“Haar zelfstandigheid is haar kracht. Doordat zij weigerde de tijd en omstandigheden de baas over haar te laten spelen, spreekt zij mensen in de meest uiteenlopende situaties aan, nu nog net zo goed als vijfenzeventig jaar geleden.”

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda