FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
woensdag, 22 January 2014 14:36

'Hy soude my slaan, so sijn handen niet te hylig waaren'

Dat protestanten nog steeds vervloekt zijn, dat is – ongenuanceerd samengevat – wat kardinaal Eijk een week geleden in een interview met het Reformatorisch Dagblad beweerd zou hebben. Dagblad Trouw nam enkele uitspraken over, en het balletje raakte aan het rollen. Al snel stroomden de kranten over van de geleerde katholieken en protestanten die opriepen tot nuancering. Zo’n vier eeuwen geleden werd de vrede tussen Nederlandse katholieken en protestanten ook ruw verstoord. Bij gebrek aan een katern met ingezonden brieven werd men echter gedwongen creatievere middelen te vinden. Ter relativering – en vermaak – een klein verslag van de poging tot protestantisering van Tilburg.

Door Jeroen Fierens

Op 7 augustus 1633 vertrok dominee Arleboutius onder begeleiding van de hoogschout van ’s-Hertogenbosch en tientallen ruiters naar Tilburg om de paapse bevolking aldaar de Waarheid te brengen. De triomfantelijke entree die hij zich had voorgesteld eindigde echter in een anticlimax: bij aankomst in Tilburg bleek pastoor noch koster enig idee te hebben waar de sleutel van de parochiekerk gebleven was. Toen de sleutel na enkele dagen zoeken nog niet gevonden was, werd teneinde raad de deur geforceerd, zodat de dominee eindelijk aan zijn preek kon beginnen. De katholieken – die het nu zonder hun kerk moesten doen – vonden al snel een geschikte alternatieve locatie voor hun eredienst: op het kerkhof, recht naast de kerk. In zijn preek – die met luide stem verkondigd werd, zodat deze ook binnen te horen geweest moet zijn – zou pastoor Wichmans Luther een ‘Duivelskind’ genoemd hebben en Calvijn een ‘gebrandmerkte sodomiet’. De weinige ‘geloovigen’ die Tilburg kende voelden er niet veel voor het kerkhof te betreden en dus stond de dominee al snel voor een lege kerk te preken.

Hoewel de protestanten het nu officieel voor het zeggen hadden, wist men op feestdagen van belangrijke heiligen de kerk binnen te dringen om de klokken te luiden. Toen de dominee besloot de pastoor op te zoeken om hem eens goed de waarheid te zeggen, hief “de Paap (…) sijn vuyst op, seggende, dat hy my slaan soude, so sijn handen niet te hylig waaren.” De stand van zaken werd pijnlijk duidelijk toen de katholieken op 21 december doodleuk besloten de kerk weer in gebruik te nemen. Na wat getouwtrek belandde de kerk een paar weken later weer in handen van dominee Arleboutius.

De echte strijd begon echter pas een paar maanden later, toen de Spanjaarden de dominee gevangennamen. De Republiek was hier uiteraard niet over te spreken en voerde een aantal resoluties uit waarin het de Tilburgse katholieken volledig verboden werd hun godsdienst te beoefenen. Pas maanden later werd Arleboutius door de Spanjaarden vrijgelaten. Voortaan zou hij op zondagochtend in ieder geval niet meer lastiggevallen worden, want heel Tilburg trok wekelijks te voet de grens over, om in de grenskerk in Poppel alsnog hun mis te vieren.

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda