FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
maandag, 29 May 2017 13:49

Ewoud Sanders: Levi's eerste kerstfeest

“Zijn vader eist dat Levi ‘de gehangene’ (de gekruisigde Jezus) vervloekt, maar Levi weigert. ‘Nu kende de woede van den vader geen grenzen meer. Als een tijger sprong hij op zijn zoon los, greep hem bij de keel, wierp hem op de grond, en trapte hem op de borst.’ Levi krijgt een uur bedenktijd, maar als hij voet bij stuk houdt, wordt hij nogmaals mishandeld.”

Deze arme Levi is de hoofdpersoon van het boekje dat in 1879 als kerstgeschenk aan kinderen van een zondagsschool wordt meegegeven. Levi’s eerste Kerstfeest is het titelverhaal van het proefschrift van Ewoud Sanders dat onlangs verscheen.

Een proefschrift schrijven betekent onderzoek doen. Een proefschrift schrijven betekent niet per se dat het resultaat een droge lap tekst is, waar je maar met moeite doorheen komt. Ewoud Sanders deed onderzoek naar jeugdverhalen over jodenbekering tussen 1792 en 2015 en presenteert zijn resultaten in een alleszins boeiende handelseditie.

Sanders vond in totaal 80 van dergelijke verhalen, waarvan 67 protestantse en 13 rooms-katholieke. Hij ontdekte dat er ook nu nog verhalen over de bekering van joden tot het christendom worden geschreven en uitgegeven, zoals het kinderboek De zoektocht van Lea Rachel. De uitgeverij van dat boek, Den Hertog, reageerde al vrij snel na de publicatie van Sanders’ proefschrift met een verdediging, maar heeft het boek uiteindelijk toch uit de handel genomen. Wat stond er dan precies in dat boek? En in vergelijkbare boeken?

Sanders bespreekt de werken, hun inhoud en doel, de auteurs, de uitgevers en oplages (“dergelijke jeugdboeken zijn geen marginaal verschijnsel”) en nog veel meer. Vanuit een wetenschappelijke basis (onderzoeksvragen, deelvragen en de daarbij horende massa aan gegevens) heeft Sanders een zeer interessant boek geschreven. Het eerste deel is een goedlopend verhaal, waar je door Sanders’ vlotte schrijfstijl zo doorheen vliegt. De gevonden verhalen worden ook ieder uitgebreid besproken, inclusief een samenvatting van de inhoud. De verhalen blijken vrijwel allemaal een joods jongetje of meisje als hoofdpersoon te hebben, dat zich bekeerd tot het christendom. Soms worden de ouders daarna ook overtuigd en, zo tonen de verhalen, dus ‘gered’. Uiteindelijk concludeert Sanders dat “de filosemitische boodschap (wij koesteren de joden) van oudsher hand in hand gaat met antisemitisme”. Het verhaal over Levi is lang niet het meest gruwelijke verhaal dat Sanders vond. Het protestantse jeugdboek Een beker koud water bijvoorbeeld, dat geschikt zou moeten zijn voor kinderen vanaf 12 jaar, is nog veel heftiger en is, zo blijkt, nog steeds in omloop.

Omdat het toch een proefschrift blijft, kom je, na een bespreking van de gevonden losse jeugdboeken, uit op een reeks tabellen. Als je niet van plan bent je verder te verdiepen in dit onderwerp en niet als wetenschapper het boek leest, heb je hier waarschijnlijk niet zo veel aan, maar de rest van het boek is interessant genoeg om er toch aan te beginnen. Sanders neemt je mee in de wereld van waarschijnlijk goedbedoelde, maar toch ook vaak antisemitische jeugdverhalen en toont je hoe schokkend, maar toch ook interessant dit ‘genre’ is. (Volzin 2017, nummer 06, Laura van Moolenbroek)

Ewoud Sanders, Levi’s eerste kerstfeest. Jeugdverhalen over jodenbekering 1792-2015, Vantilt, 500 blz., € 29,50

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda