FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
woensdag, 22 March 2017 09:56

Paul Rasor: Geloof zonder zekerheid

Paul Rasor: Geloof zonder zekerheid Tekst: Jonathan Bergmann

De vrijzinnigheid gewikt en gewogen

De vrijzinnigheid is kritisch, autonoom en rationeel. De Amerikaanse theoloog Paul Rasor geeft in Geloof zonder zekerheid een overzicht van het vrijzinnig-protestantse gedachtegoed en plaatst het tegenover hedendaagse stromingen. Er valt nog veel te leren, Rasor schuwt de kritiek niet.
Maar voordat Rasor kritiek uit, geeft hij eerst een introductie tot de vrijzinnigheid. Dat deze op rationele bronnen stoelt, voortvloeiend uit de Verlichting, is bekend, maar Rasor heeft ook aandacht voor de evangelicale bronnen waaruit de grondleggers putten. De vrijzinnigheid stelde God als liefhebbende vader voor, een evangelisch thema. Zij leverde ook felle kritiek op de theologie van de uitverkiezing, zoals die in het calvinisme heerste.
De kritiek op die uitverkiezing is gegrond in de individualiteit, die hoog in het vaandel van de vrijzinnigheid staat. Rasor werkt ook andere belangrijke thema’s uit. Zoals de cultuuromarming: vrijzinnigheid wil niet losstaan van de moderne cultuur, maar wil daar in dialoog mee zijn. De kwestie van de zekerheid van het geloof komt ook aan bod. Om zijn betoog te staven laat Rasor belangrijke denkers als Schleiermacher, Kaufman en McFague aan het woord.
Na zijn tekening van de historische context plaatst Rasor de vrijzinnigheid tegenover de tegenwoordige tijd. Die huidige tijd stelt de door hem uitgewerkte thema’s op de proef. Maar dat is goed nieuws, meent hij, want inherent aan vrijzinnigheid is constructief zelfonderzoek.
De theoloog is in zijn kritiek niet mild. Als reactie op het huidig postmodernisme gaan vrijzinnigen te ver in het omarmen van de cultuur, vindt hij. Vrijzinnigen zijn bang om hun onafhankelijkheid te verliezen als ze zich in een traditie zouden voegen. Maar traditie hoeft geen gevangenis te zijn, het is juist een mooie bron. Over de autonomie van vrijzinnigen valt ook wel wat te zeggen, bijvoorbeeld als er gemeenschapszin nodig in de strijd voor sociale rechtvaardigheid. De vrijzinnigheid kan daarin veel leren van de huidige bevrijdingstheologie.
De theologie, die zich richt op het bestrijden van armoede, is zeer kritisch op de vrijzinnigheid. Rasor laat theologen Sölle en Rebecca Chopp die kritiek verwoorden: “Vrijzinnige bourgeoistheologie is het werk van de witte middenklasse. Ze houdt geen rekening met de tot armoede vervallen massa van deze aarde; degenen die uitgehongerd zijn, lijken hoogstens objecten van liefdadigheid.”
Die witte middenklasse, waaruit de vrijzinnigen vrijwel altijd hebben bestaan, brengt het er ook niet goed van af als het over racisme gaat. In het verleden ondervonden sociaal-darwinistische opvattingen over een vermeende witte superioriteit geen tegenspraak. Voor het heden geldt volgens Rasor dat vrijzinnigen liever een intellectuele discussie houden dan dat ze het vuile werk op knappen. Maar om het diep gewortelde racisme op te lossen moeten ‘witten’ volgens hem niet de confrontatie met ‘zwarte woede’ uit de weg gaan.
Aan de basis van de vrijzinnigheid ligt kritisch zelfonderzoek. Met zijn boek levert Paul Rasor hier een goed onderbouwde, sterke bijdrage aan. 

Paul Rasor, Geloof zonder zekerheid. Skandalon, 248 blz., € 21,90

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda