FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
maandag, 20 February 2017 15:37

Marilynne Robinson: De gegevenheid der dingen

Schrijfster Marilynne Robinson en haar fan Barack Obama Schrijfster Marilynne Robinson en haar fan Barack Obama Tekst: Jonathan Bergmann

Ik hou van je werk." De president van de Verenigde Staten zal het maar tegen je zeggen. Schrijfster Marilynne Robinson overkwam het. Het interview waarin toenmalig president Barack Obama haar dit vertelde, sluit haar essaybundel De gegevenheid der dingen af.

Uit het interview van Obama met Robinson blijkt dat beiden in dezelfde richting denken; met gemak vullen ze elkaars zinnen aan. Het gesprek geeft een goed beeld van de zaken die Robinson, die in de VS grote bekendheid geniet als romanschrijfster, in haar essays uitwerkt. Zaken als het kapitalisme en de daarme gepaard gaande competitiedrang. In haar essay Waarde waarschuwt ze dat het kapitalisme de democratie aan het vervangen is. Ze stelt een citaat van een vroegere president daartegenover: "De enige oplossing voor de problemen van de democratie is meer democratie."
Kernbegrip in het pleidooi van Robinson is 'angst', de angst voor de sinistere ander. Het essay met de titel Angst maakt niet voor niets het hart van het boek uit. Hierin geeft Robinson een kritiek op het Amerikaans wapenbezit, tegelijk kenschetst ze de positie van het christendom in Amerika. Een christendom waaruit het calvinisme langzaam verdwijnt.
Obama twijfelt in het gesprek of hij haar een theologe kan noemen, maar wie de essays doorleest, hoeft daar niet over te twijfelen. Ze is als gelovige een echte calvinist, dat steekt ze niet onder stoelen of banken. Haar liefde voor Calvijn komt telkens weer om de hoek kijken en vormt een rode draad. Ze behandelt vragen als: hoe kwam de reformatie tot stand? En: wat was Calvijns visie op de wetenschap?
Met de huidige wetenschap heeft Robinson overigens niet veel op. Althans, niet als het gaat om de rationele blik die geen ruimte laat voor het mysterie. Wetenschappers willen telkens maar alles uitleggen. Ze zoeken naar wat nuttig is, zonder zich erom te bekommeren wat juist is. Robinson zoekt liever het mysterie.
De essays zijn stuk voor stuk fantastisch geschreven, met fijnmazige zinnen. Robinson heeft aandacht voor taal, voor schrijver Shakespeare. Voor de de schrijvers van de 'volksbijbel', die Gods Woord eindelijk naar het gewone volk brachten. Voor de vertaling van de Bijbel, die soms net wat beter kan. God wordt in het Oude Testament 'jaloers' genoemd; het woord 'hartstochtelijk' zou beter zijn, zegt ze.
Vanuit al die bijbelse waarheden beziet ze de huidige cultuur. Het Westen geeft volgens haar zijn democratie op in ruil voor kortdurende trends en rages. In Amerika heerst dubbelzinnigheid: Er wordt gemopperd over van alles en nog wat, maar er is geen oog voor alles wat het christendom gebracht heeft. Vol lof echter spreekt Robinson over het Amerikaans hoger onderwijs. En in vergelijking met andere landen doet Amerika het nog erg goed, maar waarom dan toch dat huidige cultuurpessimisme in de VS, vraagt zij zich af.
Haar optimisme past uitstekend bij president Yes we can Barack Obama. Toch was hij in zijn gesprek met Robinson, dat in 2015 plaatsvond, ook negatief. Hij stelde vast dat het Westen zich op dat moment in een angstfase bevond. Hij voorzag een opkomst van rechtse partijen in Europa. Inmiddels zijn het met de Brexit en de verkiezing van Trump haast profetische woorden geworden.
Robinsons visie is alleen maar actueler geworden.

Marilynne Robinson: De gegevenheid der dingen (De Arbeiderspers, 344 blz., € 22,99)

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda