FacebookTwitterLinkedIn
dinsdag, 13 October 2015 15:15

Helen Knopper: Liever dood dan rood

Tekst: Cees Veltman Tekst: Cees Veltman

"Dit boek heb ik als 15-jarige toevallig ontdekt in de bibliotheek, maar rond die tijd had ik al wel belangstelling voor politiek", zegt Patrick van Schie (1964), directeur van de denktank van de VVD, de Teldersstichting.

'Liever dood dan rood is de titel, mooi hè? Het gaat over Dieter, een jongen die in het Oost-Duitsland van voor de val van de Muur opgroeit. Zijn vader heeft het als voormalig kleine ondernemer moeilijk als 'verfoeilijke kapitalist'. Dieter mag van het communistische regime vanwege die achtergrond niet aan de universiteit studeren. Het is onleefbaar. Als je Esperanto kent, ben je al verdacht. Grapjes maken over leiders van de DDR of de Sovjet-Unie is verboden. Al die dingen die wij normaal vinden, mogen daar niet. Na een vluchtpoging zit Dieter drieënhalf jaar gevangen in een Stasi-cel. Hij was dus bereid zijn eigen leven te riskeren in ruil voor vrijheid. Uiteindelijk is hij geruild of vrijgekocht door West-Duitsland.

In West-Duitsland wordt hij voor het eerst van zijn leven met 'meneer' aangesproken, niet met 'kameraad'. Nu voelt hij zich eindelijk erkend als mens, geen radertje van een machine. Zoiets kleins kan dus al zoveel betekenen voor iemand. Het is een indrukwekkend verhaal. Ik begreep destijds niet dat er in Nederland wel veel aandacht werd besteed aan de nazitijd, maar veel minder aan de even afschuwelijke communistische regimes in Oost-Europa. Het was juist in de tijd dat er veel verzet was tegen de plaatsing van kruisraketten. Volgens mij moesten we ons verzetten tegen de kernwapens van het Oostblok die ons bedreigden, niet tegen kernraketten van de NAVO.

Ik heb daarna nog veel boeken gelezen over andere dictaturen zoals Noord-Korea. Toen besefte ik dat ik liberaal ben. Vrijheid vind ik het allerbelangrijkste. Ik ging kijken welke politieke partijen de defensie wilden versterken. Zo kwam ik bij de SGP uit, maar ik groeide op in een rooms-katholiek gezin, dus dat milieu stond ver van mij af. Het CDA vond ik te slap en had te veel dissidenten. De VVD kwam volgens mij wel op voor defensie en de verdediging van onze vrijheid, al heeft ze –  als bijna alle andere partijen – defensie lang laten versloffen. Ik ging geschiedenis studeren en vond het naïef te denken dat er in Europa nooit meer oorlog kon uitbreken.

Ik had bezwaar toen Nederland in 2011 besloot alle tanks af te schaffen. Dat vond ik onverstandig, want het kost veel tijd om ze terug te krijgen als we ze weer nodig hebben. Ik ben laatst weer in de Baltische landen geweest. Het kan zijn dat we in de komende jaren voor de vrijheid van die landen moeten opkomen als de dreiging uit Rusland toeneemt. Nog steeds beseffen we vaak te weinig hoe kostbaar onze vrijheid is en dat die niet vanzelfsprekend is. Het is jammer dat je blijkbaar eerst onder een dictatuur gezucht moet hebben, voordat je beseft hoe belangrijk vrijheid is. Als wij ons niet verdedigen, komt er ook hier een afschuwelijk regime. Daar ben ik van overtuigd. Ik heb laatst nog het complex met martelcellen van de Russische geheime dienst KGB in Vilnius bezocht dat nu een museum is en de Stasi-gevangenis in Hohenschönhausen, in Oost-Berlijn. Dat blijft een enorme indruk maken."

Helen Knopper. Liever dood dan rood, een tragische vluchtpoging uit Oost-Duitsland. Loeb & Van der Velden, 172 blz., antiquarisch (1979)

liever-dood-dan-rood

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda