FacebookTwitterLinkedIn
dinsdag, 25 August 2015 09:12

Bartho Hendriksen & Liesbeth Vermeulen: Over de groene zoden

Tekst: Rita van Nierop Tekst: Rita van Nierop

Weinigen bezoeken een begraafplaafs om te wandelen, terwijl het daarvoor vaak prachtige plaatsen zijn.

Ik bezoek zelden een begraafplaats om er te wandelen. Het komt domweg niet in mij op. Maar dat is nou net wel waar het boek Over de groene zoden toe aanmoedigt. In het buitenland, op vakantie, is het niet zo vreemd om een begraafplaats te bezoeken. Maar ook in Nederland zijn ze de moeite waard, vanwege de bijzondere landschapsarchitectuur of flora. Dit boek geeft beschrijvingen van talloze begraafplaatsen in Nederland, van oude, in onbruik geraakte, tot nieuwe. De auteurs leren je heel wat over de geschiedenis van begraven in Nederland. Een interessant kerkhof om een kijkje te nemen, is de Joodse begraafplaats Zeeburg in Amsterdam. Deze plek raakte na de Tweede Wereldoorlog in verval, maar is nu gedeeltelijk hersteld. Het was een armenbegraafplaats: er liggen veel meer mensen begraven dan aan het aantal stenen te zien is. Nu is slechts een deel van de begraafplaats is gerestaureerd. Vanwege de drassigheid komen er diverse soorten vogels voor en is het een ecologisch waardevol gebied.

Een ander boeiend voorbeeld de algemene begraafplaats van Veenhuizen. In de negentiende eeuw werden armen, wezen, weduwen en bedelaars naar dit dorp gestuurd voor heropvoeding. Zij liggen nu begraven op het rechterveld, waar geen grafmonument te bekennen is: de gemeente had geen geld over voor een grafsteen. Dit was ook in de rest van Nederland gebruikelijk, maar wat deze plek uniek maakt, is de omvang van deze armenbegraafplaats. Het contrast met de graven van de ambtenaren die de heropvoeding in goede banen moesten leiden, is groot. Het linkerveld kent een grote variëteit aan grafmonumenten, die laten zien hoeveel de betreffende ambtenaar verdiende. Over de groene zoden leert je de begraafplaats lezen als een 'sociale atlas' zoals Bartho Hendriks doet in zijn bijdrage over het Rooms-Katholiek Kerkhof te Zwolle. "Hoe lager de sociale status, des te verder werd men van de kapel begraven met als 'dieptepunt' de ongewijde aarde bij de muur naast de ingangspoort." De ongewijde aarde was bedoeld voor ongedoopte kinderen en zelfmoordenaars.

De bijdragen van de verschillende auteurs maken Over de groene zoden een afwisselend boek. De ene schrijver maakt er meer een geschiedenisles van, de ander een sfeerschets, zoals Wim Cappers doet in zijn beschrijving van de R.-K. Begraafplaats Buitenveldert in Amsterdam. "De tegenstelling tussen rust en rumoer maakt het bijzondere karakter van deze begraafplaats hoorbaar." En Liesbeth Vermeulen heeft in haar bijdrage juist een kaartje met een mogelijke wandeltocht over De Nieuwe Noorder in Amsterdam opgenomen. Eerlijk gezegd had ik in het hele boek dit soort kaartjes verwacht, maar dat dat niet zo is, maakt de afwisseling des te groter. Het zal soms een uitdaging zijn om op zoek te gaan naar de plek die een schrijver beschrijft – een leuke uitdaging.

Dit boek nodigt uit tot rustig dwalen over Nederlandse kerkhoven met wandeltips en praktische informatie. Het inspireert ook om zelf op ontdekkingstocht te gaan. Ik zal eraan denken, de volgende keer dat ik langs een begraafplaafs kom.

Bartho Hendriksen & Liesbeth Vermeulen (red.). Over de groene zoden. Wandelen over de begraafplaatsen in Nederland. De Terebinth, 128 blz., € 10,95

boek groene zoden-groot

 

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda