FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
maandag, 20 July 2015 14:40

Johan Goud: Vermoeden dat God bestaat

Tekst: Rita van Nierop Tekst: Rita van Nierop

Literatuur voert tot een redelijk vermoeden van God, betoogt theoloog prof.Johan Goud in zijn boeiende afscheidsbundel.

Levenshouding van dankbaarheid

Onbevangen, een bundel met essays en overwegingen van scheidend hoogleraar Johan Goud opent stevig. De remonstrantse theoloog pleit voor een levenshouding van dankbaarheid. "Dankbaarheid is niet iets incidenteels, maar een levenshouding met diep reikende wortels." Want door dank te zeggen kunnen wij volgens Goud onze wanhoop te boven komen. Hij erkent dat hij het verband tussen dank en wanhoop moeilijk uit te leggen vindt: zeker als je in je leven veel tegenslag hebt gekend, zal een dankbare houding je niet meevallen.

Goud ging in april van dit jaar met emeritaat als hoogleraar vrijzinnige godsdienstfilosofie en theologische esthetica – vandaar het verschijnen van deze persoonlijk getinte bundel.

Zelfonderzoek, literatuur en zingeving

In het eerste hoofdstuk verbindt hij geloof en autobiografie en illustreert dit met voorbeelden uit zijn eigen leven. Hij probeert zijn leven van een afstand te bekijken. Niet gemakkelijk, want sommige bepalende details uit je bestaan vergeet je liever. Niettemin kun je door een dergelijk zelfonderzoek de betekenis van bevestigende en traumatische ervaringen in je leven ontdekken.

Deze reflectie wordt gevolgd door bovengenoemde lastige overweging over dankbaarheid. Maar verder lezen is zeker de moeite waard. Johan Goud geldt als een expert bij uitstek op het vlak van literatuur en zingeving. Ook in het tweede essay, getiteld 'Literaire vermoedens van het goddelijke', maakt hij ons deelgenoot van zijn grote kennis op dit gebied. Verhalen en gedichten hebben volgens hem "een zingevende en zin onderzoekende functie". Ze nodigen uit tot denkexperimenten, want er kan van alles in gebeuren. "Ze confronteren ons met een mogelijke samenhang van de dingen en de daarbij horende vormen van zin of zinloosheid. (...) We kunnen een stap verder zetten. Want kunstenaars confronteren ons zelfs, en naar het schijnt moeiteloos, met de mogelijkheid van wat onmogelijk lijkt. (...) Ze kunnen de mogelijke onmogelijkheid van het rijk van vrede en van de werkelijkheid van God nabij halen."

God als vermoeden

God laat zich volgens Goud redelijkerwijs vermoeden. Hij illustreert deze stelling met vier vormen van dichterlijk vermoeden. In beeldspraak kan datgene waarom het gaat worden waargenomen; denk aan een zonnestraal die door de wolken precies op een graf van een geliefde valt. In het verlangen kan hemelse religie ook aardse religie worden. Het zogeheten gissende vermoeden wil het geloven neerzetten als een serieuze mogelijkheid. In de dichtkunst kenmerkt dit type vermoeden zich door terughoudendheid en door het streven om zich zo exact mogelijk uit te drukken. Het vierde soort vermoeden wortelt volgens de theoloog in het bezweren van onze vertwijfeling.

Vermoedens hebben altijd te maken met niet-zeker-weten. Goud adviseert theologen en filosofen om op dit terrein bij kunstenaars te rade te gaan. Een prikkelende gedachte.

De essays kunnen los van elkaar gelezen worden. Wat ze met elkaar verbindt, is een pleidooi voor onbevangenheid, dat volgens Goud een essentiële voorwaarde is om God te vinden.

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda