FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
maandag, 01 September 2014 16:11

Arjen Mulder: Wat is leven?

“Wat is leven?” Zo voor de hand liggend als de vraag lijkt, zo ongebruikelijk is hij. “Wat is de zin van het leven?” vraagt de filosoof. “Hoe zit het leven in elkaar?” vraagt de wetenschapper. Dat vinden we hele normale vragen, maar wat is leven?

Leven is een gegeven, zo vanzelfsprekend dat we ervan uitgaan zonder ons af te vragen wat het nou eigenlijk is. Dat is misschien ook wel zo gemakkelijk, want hoe moet je die vraag beantwoorden? Je zult moeten beginnen bij de wetenschap, maar daar vind je niet het volledige antwoord. De wetenschap beperkt zich tot het objectief waarneembare, er is geen ruimte voor wat je als mens ervaart en voelt: ‘that what makes you feel alive’. Het grootste deel van de mensheid heeft geen weet van, laat staan een boodschap aan die vermeende wetenschappelijke objectiviteit. Bovendien gaat leven veel verder dan alleen het menselijke perspectief. Dieren en planten leven ook. Eencellige organismen ook, zij zijn zelfs onze verre voorouders.

Wat is dat leven dat ons allemaal bindt, dat al miljoenen jaren bestaat en steeds weer nieuwe vormen vindt om zich voor te zetten? De vraag beantwoorden lijkt onbegonnen werk, of in het meest optimistische geval een zeer gewaagde onderneming. Je hebt er kennis voor nodig, inlevingsvermogen, liefde, onderzoeksvaardigheden, fantasie, verwondering en heel veel moed. En dus reduceren we het wonderlijke leven liever tot een reeks reacties tussen levenloze moleculen en atomen, of we schrijven het toe aan een bovennatuurlijke schepper. Dat kunnen we tenminste bevatten.

Arjen Mulder – bioloog, schrijver en vader – weigert dergelijke eenvoudige en heldere antwoorden te aanvaarden en besluit de uitdaging aan te gaan. Hij begint in zijn eigen vakgebied, de biologie, en komt tot de verrassende ontdekking dat hij niet de eerste is die het leven op deze manier onderzoekt. Zijn zoektocht loopt via Francé, die zag hoe het leven zichzelf in stand houdt door steeds uit evenwicht te raken om het vervolgens weer te herstellen, Uexküll, volgens wiens vitalisme leven zich vooral inpast in plaats van aanpast, en talloze andere biologen, filosofen, psychologen en schrijvers die allemaal op hun eigen manier proberen te ontdekken wat leven is. Mulder ontwijkt daarbij geen enkel aspect van het leven. Van zijn ervaringen in de sportschool tot het overlijden van zijn ouders, van dubieuze antropologen tot zeldzame steltkluten en van Darwin tot Gezang 390 (vers 3), alles dat bij het leven hoort heeft een plek in deze ‘queeste van een bioloog’.

Wie verwacht in dit boek een kant-en-klaar analytisch antwoord te vinden, kan er beter niet aan beginnen, daar is het Mulder niet om te doen. Wetenschappelijke analyse alleen schiet tekort om te kunnen begrijpen wat leven is. Maar wie zich laat meeslepen in Mulders verwondering, in de ideeën van wetenschappers en de levens van romanpersonages, eencelligen, Noord-Afrikaanse bergstammen, teken en planten, zal in de diversiteit van levensvormen en ervaringen voorzichtig een silhouet van het leven kunnen ontwaren. (Volzin 2014, nummer 03, Jeroen Fierens)

Arjen Mulder, Wat is leven? Queeste van een bioloog, Arbeiderspers, 232 blz., € 22,95

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda