FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
maandag, 01 September 2014 14:16

Christien Brinkgreve: Vertel

Wij leven in verhalen; we hebben verhalen nodig om ons te beschermen tegen de chaos, om ons bestaan zin en inhoud te geven. Sociologe Christien Brinkgreve vertelt in haar nieuwste boek ‘Vertel’ waarom, en dat doet ze uitgebreid, en goed.

Het verhaal is als een bouwwerk,” schrijft Brinkgreve, “het is een beeld dat zich aan me opdringt: een gebouw waarin je kunt leven, dat beschut en beschermt tegen weer en wind, waarin soortgenoten wonen en dat de vijand buiten kan houden. Het behoud van dit gebouw vraagt om een voortdurende inspanning: het moet gestut, verfraaid en soms gerestaureerd worden. Er komen nieuwe vertrekken bij en andere worden afgestoten. Het fundament blijft hetzelfde, evenals de grondstructuur, maar de invulling varieert.”

Soms komen er te veel scheuren en barsten in zo’n verhaalgebouw. In het eerste hoofdstuk vertelt Brinkgreve hoe ze als kind haar moeder voorhield dat opa en oma naar de hel zouden gaan omdat ze niet gedoopt waren: dat had ze gehoord op de katholieke nonnenschool (waar de kinderen Brinkgreve naartoe werden gestuurd omdat het onderwijs er zo degelijk zou zijn). “Geloof al die verhalen toch niet,” zei haar moeder dan. De waarheid van thuis ging gewoon voor, maar zaaide twijfel in het hoofd van de toekomstige sociologe: “De onwaarverklaring van wat ooit met gezag beweerd werd, betekende het verlies van het argeloze geloven.”
Dat overkwam ook veel mensen die geloofd hadden in het verhaal van het communisme, vertelt ze verderop in het boek. Toen teveel feiten begonnen op te duiken die niet strookten met het ideaal, stortte het gebouw ineen. Sommigen die ‘uit dat verhaal vielen’, zoals Brinkgreve het noemt, een verhaal dat een doel had gegeven aan hun leven en de gebeurtenissen in de wereld had geduid, ervoeren dat als “een duikeling in het onherbergzame eenzame diepe. (…) Ontdaan van doel en richting, van een groter verhaal waar ze bij hoorden, kunnen ze overvallen worden door een gevoel van eenzaamheid en radeloosheid die de door Nietzsche beschreven wanhoop bij de dood van God evenaart.”
Op dit moment lijkt het alsof alle grote verhalen zijn uitgehold en vervangen door individuele verhalen, betoogt Brinkgreve. Zij is het daar niet mee eens: mensen kunnen wel denken dat ze als uniek en autonoom individu hun eigen vrije keuzes maken, toch zijn die keuzes altijd sociaal ingebed en gestuurd door een groter verhaal. Zo ziet zij programma’s als Boer zoekt vrouw en realitysoaps als broedplaatsen van een nieuw verhaal. Deze populaire programma’s noemt ze “een plaats waar standaarden en regels geformuleerd worden over gedrag en gevoel, over het belang van emoties (...) en van het praten over emoties. Het is een soort modern verhaal dat als model kan dienen voor het verhaal over liefde en relaties.” Ook beroemdheden vervullen een functie bij het zoeken naar gedeelde scripts. Want het persoonlijke is altijd verweven met het collectieve niveau: de verhalen die mensen met elkaar vormen, bouwen samen het grote gebouw waarin we allemaal bestaan.
Zelfs de twintig pagina’s ‘Verantwoording’ achterin het boek zijn verhalend geschreven, helder en boeiend. (Volzin 2014, nummer 08, Lisette Thooft)

Christien Brinkgreve: Vertel. Over de kracht van verhalen, Atlas Contact, 192 blz., € 18,99

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda