FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
Columns

Woensdag15 maart 2017, de regeringspartijen VVD en PvdA zien die dag ongetwijfeld met schrik en beven tegemoet. De uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen die dan gehouden worden, lijkt immers een herhaling te worden van de uitslag van 15 mei 2002. In 2002 verloren de paarse regeringspartijen – PvdA, VVD en D66 – maar liefst 43 zetels: van 97 naar 54. De Lijst Pim Fortuyn behaalde in een klap 26 zetels; het CDA won er 14. Zouden we nu naar de stembus gaan, dan komen de huidige regeringspartijen volgens de peilingen uit op maximaal 41 en minimaal 32 zetels: een verlies ten opzichte van de Tweede Kamerverkiezingen van 2012 van 38 tot 47 zetels. Werd de PvdA in 2002 gehalveerd (van 45 naar 23), ditmaal dreigt een decimering: van 38 naar circa 10. De grote winnaar van 2017 wordt de PVV. De lijst-Wilders komt volgens de laagste prognose uit op 27 zetels en volgens de hoogste op 39. Natuurlijk, het zijn maar peilingen. De tendens is niettemin helder. Opnieuw een afrekening met ‘paars’ en grote winst voor de nationaal-populisten.

Het raadgevend referendum, vorige maand, over het associatieverdrag tussen de Europese Unie en Oekraïne kan gezien worden als een voorbode van wat Nederland volgend jaar te wachten staat. Dat referendum  liep immers uit op een overwinning van het neekamp. Aanhangers van PVV en SP en iets mindere mate VVD stemden massaal tegen; de voorstemmers zijn vooral afkomstig uit de hoek van GroenLinks, CDA en D66. Hoogopgeleiden stemden vooral voor, laag- en middelbaar opgeleiden stemden tegen. Politicologen spreken in dit verband van de opkomst van een ‘diplomademocratie’.

De paarse coalities – de eerste ontstond in 1994 – werden mogelijk doordat de ‘sociale kwestie’ die sinds het eind van de negentiende eeuw de Nederlandse politiek beheerste, een eeuw later aan betekenis had ingeboet. De tegenstelling tussen ‘kapitaal’ (‘rechts’) en ‘arbeid’ (‘links’) stond langer centraal; de politieke antipoden VVD en PvdA zetten zich van dan af gezamenlijk aan het project van de verdere ‘modernisering’ van de samenleving. Ze werden daarbij geholpen door het feit dat ten gevolge van de secularisering de christendemocratie – die vanouds een brugfunctie tussen kapitaal en arbeid vervulde – aan aantrekkingskracht verloor. De kiezers beroofden het CDA van zijn machtspositie. De PvdA maakte intussen haar eigen ‘secularisering’ door: zij schudde onder leiding van Wim Kok de oude ideologische veren af. Dat maakte het voor Koks politieke kleinzoon Diederik Samson mogelijk om in 2012 opnieuw een coalitie met de VVD te smeden onder het motto dat beide partijen elkaar ‘iets wilden gunnen’.

 De klassieke ‘sociale kwestie’ was sociaaleconomisch van aard. De uitslag van het referendum en de prognoses voor 2017 wijzen op de aanwezigheid in de samenleving van wat men ‘de nieuwe sociale kwestie’ zou kunnen noemen, ditmaal langs breuklijnen van sociaal-culturele aard. Aan de ene kant staat ‘de elite’, hoogopgeleid, flexibel, internationaal georiënteerd, in hoge mate geïndividualiseerd. Aan de andere kant staat ‘het gewone volk’, laag – of middelbaar opgeleid, angstig voor de toekomst en ‘het vreemde’ – gesymboliseerd door ‘Europa’, de islam en de komst van ‘vreemdelingen’ naar ons land – , gericht daarom op ‘het eigene’. Beide groepen houden er sterke vijandbeelden van elkaar op na: ‘grachtengordel’ versus ‘tokkies’. De vraag is wie is in staat om bruggen tussen beide groepen te slaan en hoe dan wel. Traditionele politieke partijen als VVD, PvdA en CDA putten hun kracht vanouds uit rationele argumentatie en het vertrouwen op de redelijkheid en dus ook compromisbereidheid van de tegenstander. De nu alom heersende angst laat zich echter niet met argumenten alleen bezweren. Ze is immers een kwestie van emotie. Emoties die bovendien vaak vluchtig zijn, vatbaar voor manipulatie ook door middel van de intussen alom aanwezige (sociale) media. De emotie- en internetdemocratie van nu vraagt om een andere politieke aanpak dan pragmatisme en technocratie. Nederland lijkt intussen toe te zijn aan een ander type politiek, een politiek die gekenmerkt wordt door authenticiteit, bevlogenheid, visie en aanvoelingsvermogen. En dus ook aan een ander type politici.

dinsdag, 03 mei 2016 16:11

Het gebrek dat mensen heel maakt


Hoe gaan godsdiensten om met gehandicapten? Wat staat hierover geschreven in de Bijbel en Koran? Is de mindervalide man of vrouw religieus gezien gelijk aan zijn valide broeder en zuster? Dit soort vragen wordt in mijn vrienden- en kennissenkring niet zo vaak gesteld. ‘Het’ wordt afgedaan als een medisch en rationeel vraagstuk. Behandeling zus, verzorging zo. Klaar. Maar als ik met ouders spreek wier kind invalide is, komen er vaak pijnlijke verhalen naar boven. Als ik met gehandicapte kinderen en volwassenen spreek, zijn de verhalen nog pijnlijker, omdat je direct ziet wat hun beperking met hen doet. Waar ligt dan de pijn? Bijvoorbeeld in de volgende uitspraken: ‘Invalide mensen zijn gestraft door God.’ ‘Invaliditeit is Gods beproeving voor de ouders’. ‘Invaliden hebben een gebrekkig geloof.’ ‘Invalide mensen trouw je niet, omdat zij niet in Gods (perfecte) evenbeeld geschapen zijn’.
Voor de goede orde: de uitspraken hoor ik in diverse geloofstradities. Vaak zijn het kennissen, gemeenschapsleden, die deze uitspraken doen. Voorgangers doen ze helaas ook, omhuld met citaten uit heilige boeken. Het leidt bij de persoon of familie in kwestie tot een inferieur zelfbeeld en gevoelens van schaamte. Er rust helaas een religieus taboe op invaliditeit.

Als peutertje van anderhalf jaar liep ik in het zuiden van Turkije polio op. Midden jaren zeventig had je daar nog geen officieel inentingsbeleid. Dat kwam pas een paar jaar later en ik behoorde nog net tot de prijswinnaars. Het poliovirus beet zich vast in de zenuwen van mijn beide benen en zorgde voor een stokkende spierontwikkeling. Vanaf het allereerste begin van mijn bewustwording tot aan de dag dat ik uit huis ging beheerste mijn handicap de relatie tussen mij en mijn ouders. Al opgroeiende had ik elke keer weer iets speciaals nodig. Zo had ik speciale schoenen nodig om de benen te ondersteunen. Ik had speciaal vervoer nodig omdat ik niet kon fietsen. En ik had ook speciale aanpassingen in de woning nodig omdat ik mij altijd moest vasthouden aan wandleuningen. Ten slotte ging ik naar het ‘speciaal’ onderwijs. Dat laatste was niet zo logisch. Mijn lichaam functioneerde weliswaar niet goed, maar met de hersenen was niets mis. Toch duurde het enkele jaren voordat ik naar een ‘normale’ school ging omdat mijn fysieke beperking belangrijker werd gevonden dan mijn geestelijke mogelijkheden. In alle eerlijkheid – we plakken een probleemlabel op gehandicapten. Kijk maar naar de ingeburgerde woorden: invalide, mindervalide, beperkt, gehandicapt. Religieuze woorden: beproeving, zondig, vervloekt. Welhaast een lagere klasse schepping.

Mijn ouders hebben me tijdens mijn jeugd met enorm veel geduld en liefde begeleid in het leven. Daar zat geen greintje culturele schaamte of religieus schuldbesef bij. Toch waren ze ongerust. Ze waren bijvoorbeeld als de dood dat ik later niet zou trouwen. Mijn kansen op de liefdesmarkt waren volgens hen, vanwege de polio, slecht. Dat viel natuurlijk reuze mee omdat uiteindelijk geesten, niet lichamen, hun verwanten zoeken. Maar onder die basale huwelijkswens zat wel degelijk een onbewust geërfde mix van eeuwenoude culturele en religieuze stigmatisering van gehandicapten. Dat uit zich dan in de onhandig uitgedrukte hoop op het vinden van een levenspartner.
Wanneer we de heilige boeken vanuit een meer exegetische afstandelijkheid lezen, valt iets op. Hoe vaak lezen we niet over God in relatie tot een complete omarming van de ander, de verstotene en de misvormde? Vrijwel altijd worden normatieve geloofsuitspraken gedaan in de context van hoe de gezonde, uitverkoren, mens omgaat met mensen die het niet goed getroffen hebben in het leven. Is het niet zo dat God zich verstopt in die bijzondere groep mensen? Misschien is het zo dat vooral het gebrek mensen weer heel maakt. Gehandicapte mensen zijn verborgen, fonkelende parels van barmhartigheid. Zij doen uiteindelijk een beroep op het meest goddelijke dat we kunnen geven: onze liefde.

Enis Odaci is voorzitter van Stichting Humanislam: www.humanislam.com

dinsdag, 19 april 2016 14:19

Superheld apple

Sinds enkele maanden is er in de VS een opmerkelijke strijd gaande tussen Apple en de FBI. Deze begon met de eis van de FBI dat Apple een ‘achterdeur’ in de iPhone zou maken zodat versleutelde persoonlijke informatie tóch door de FBI gelezen kon worden. Apple begon hierop een openbaar offensief en stelde dat het hele punt van versleuteling juist is dat informatie niet te kraken valt; één achterdeur en je zet de sluizen wijd open, weg privacy. Al snel schaarden andere grote technologiebedrijven waaronder Google zich achter Apple.

Wat mij fascineert in deze strijd is de vanzelfsprekendheid waarmee vrijwel iedereen, inclusief ikzelf, Apple’s kant kiest. De FBI is de oneerlijke schoolmeester die de hele klas tegen zich in het harnas heeft gejaagd en Apple is het vriendje dat onterecht moet nablijven. Maar waarom zouden we meer vertrouwen stellen in een bedrijf dat uiteindelijk om winst draait dan in een overheidsinstelling die als doel heeft haar burgers te beschermen?

Een van de (vele) oorzaken van deze houding is dat de overheid de technologische ontwikkelingen onvoldoende serieus neemt om zich er op een weloverwogen wijze toe te kunnen verhouden. De FBI stelt zich met deze eis bijvoorbeeld niet alleen onredelijk, maar ook onwetend en daardoor ongeloofwaardig op. En zijn geloofwaardigheid had al een flinke deuk opgelopen toen enkele jaren terug aan het licht kwam hoe hij in het geheim massaal het internetgebruik van burgers in de gaten houdt.

Hierdoor is echter ten onrechte het idee ontstaan dat grote technologiebedrijven de superhelden zijn die de burger tegen de privacyschendende ‘slechterikken’ van de overheid beschermen. Met name die andere reus, Google, heeft namelijk gewoon toegang tot de persoonlijke informatie van zijn gebruikers en gebruikt deze voor het eigen commercieel gewin.

Als Apple deze zaak wint, is dat in eerste instantie misschien een winst voor onze privacy, maar óók een symbolische overwinning van bedrijven op de overheid. Ik denk dat dat een onwenselijke stap is. Veel beter zou het zijn als overheden wereldwijd zich nu eindelijk eens serieus met de reeds enorme en nog altijd groeiende realiteit van de moderne technologie gaan bezighouden en niet in de laatste plaats met alle ethische vragen die daarbij komen kijken. De iPhone-zaak is nog maar het begin

Doorzoek de website

 

 

Agenda