FacebookTwitterLinkedIn
Columns
dinsdag, 20 december 2016 09:06

Ode aan het onderhoud

Het was wereldnieuws: de nieuwe iPhone mist de traditionele aansluiting voor de koptelefoon. Dat zoiets onbenulligs nieuws is, is kenmerkend voor de situatie waarin Apple zich bevindt. De iPhone-maker innoveert volgens critici nauwelijks meer en in een wanhopige poging de rat race van innovatie bij te houden, heeft het bedrijf toen maar de ‘ouderwetse techniek’ van de koptelefoon naar de prullenbak verwezen en een extra camera in de iPhone gepropt.
De prijs die gebruikers voor die ‘noodgedwongen innovaties’ betalen is veel hoger dan alleen het groeiende getal op het prijskaartje, want door alle aandacht voor nieuwigheid komt kwaliteit op de tweede plaats te staan. Gebruikers roepen al jaren om een betere accu, maar in plaats van de accu groter te maken, wordt het apparaat steeds dunner gemaakt. En doordat er telkens weer nieuwe functies worden toegevoegd, is het ooit zo overzichtelijke besturingssysteem van de telefoons inmiddels een rommeltje geworden.

Deze ontwikkeling beperkt zich niet alleen tot de iPhone. Ook in de rest van de samenleving gaat de drang naar steeds weer nieuwer en origineler ten koste van investeren in wat er al is. Stadscentra moeten elke paar decennia volledig op de schop terwijl gemeentes permanent te weinig investeren in de bestaande infrastructuur; schoenen en kleding worden na een paar maanden alweer door nieuwe vervangen en zelfs relaties en banen zijn niet meer veilig.
Al die innovatie is natuurlijk prachtig, zeker wanneer je voor het nieuwe Utrecht Centraal staat of de nieuwste telefoon in je hand hebt. Maar soms ben ik bang dat we de schoonheid vergeten van het zorgdragen voor wat er al is, van wat de wereld draaiend houdt, juist ook wanneer dat niet zo nieuw en spannend is. De fiets die al jaren trouw dienstdoet en bijna geen origineel onderdeel meer heeft, het zeventigjarig huwelijk dat al vele stormen heeft doorstaan. De buurjongen dankzij wie de computer weer een paar jaar meekan en de buurvrouw die mijn broeken repareert. De vuilnismannen, loodgieters en systeembeheerders. De huisvrouwen en -mannen en de boterhammen pindakaas die het dagelijks leven mogelijk maken. WD-40 en ducttape. En niet te vergeten de aansluitingen voor onze koptelefoons die, als we Apple mogen geloven, al ruim een eeuw dienstdoen. Deze column is voor hen.

Jeroen Fierens (26) studeert humanistiek en schrijft op www.eenpadvinder.nl.

dinsdag, 06 december 2016 09:18

De bezorgde, boze, bange burger

We naderen de tijd van jaaroverzichten, terugblikken en vooruitkijken. Ik weet niet hoe het u vergaat, maar ergens voel ik dat we aan het einde van dit jaar op een tweesprong staan. Kijk maar naar de verkiezingen in de Verenigde Staten. Donald Trump staat symbool voor een Amerikaanse samenleving die door etnische, religieuze en economische lijnen zal worden getekend. Maar waarom schrikken we van zijn overwinning? Er waait wereldwijd een gure populistische wind. Het is niet ondenkbaar dat volgend jaar ook Marine Le Pen en Geert Wilders de verkiezingen gaan winnen. In Duitsland wint de AfD aan invloed, en in Griekenland, België, Oostenrijk, Polen en Hongarije hebben we al te maken met nationalistische bewegingen. Charismatische leiders beloven hun land ‘terug te veroveren’ en de politieke elite aan te klagen. Ik word er stil en bang van, omdat de onvrede van het volk maar al te vaak richting minderheden gekanaliseerd wordt. Gaat het nu echt zo slecht in het Westen dat al deze bewegingen een dergelijke grote aanhang rechtvaardigen? Ik vraag het me af.

Ik zie beleidsmakers en opiniemakers naarstig naar verklaringen zoeken. Het zou gaan om bezorgde burgers, die in de steek gelaten zijn door politici. Boze burgers, die geconfronteerd worden met een leger wordende portemonnee. Bange burgers, die met duurder wordende zorg te maken krijgen en zien hoe hun buurt verandert. Zijn dit de redenen waarom Nederland terugvalt in de klauwen van nationalistische demonen uit vervlogen gewaande tijden? Wat is de link tussen deze problemen met migranten en moslims? We weten toch dat migranten in het algemeen, of moslims in het bijzonder, niet de oorzaak zijn van deze problemen? En ook de moskee in de buurt, een asielzoekerscentrum dichtbij of hangjongeren in de straat, zijn niét de oorzaak van hogere drempels in de zorg, werk of het onderwijs. Trouwens, als migranten met gebrekkige kennis van onze taal en cultuur alsnóg onze banen weten in te pikken, geeft dat ernstig te denken. Migranten hebben tenslotte in de Tweede Kamer geen aparte partij. Kortom, ‘ze’ vormen geen politieke elite. Dit zeg ik als rationeel denkend mens. Ik heb geen wetenschappelijke rapporten nodig om dit punt te maken. Maar de bezorgde, boze, bange burger denkt anders. Hij schuift de ratio opzij en schakelt ook zijn hart uit. Hij luistert vooral naar zijn instinct. Dat instinct roept vanuit de onderbuik: de toekomst is onzeker en ik wil mijn verworvenheden, mijn vrijheden, mijn privileges niet delen met anderen. Ik vrees dat dit aspect bewust of onbewust niet benoemd wordt. Als de tijden onzeker zijn, dan houden we vast aan termen als ‘joods-christelijk’ en ‘onze manier van leven’. Daarom kanaliseert populisme zich richting migrantengroepen. We willen onze macht, rijkdom en voorzieningen niet meer delen.

Wanneer we over populisme spreken, moeten we dus besluiten of we deze beweging in de samenleving überhaupt een probleem vinden. In populair Nederlands: we moeten met de billen bloot. Want tégen populisme zijn betekent heel concreet dat we onze publieke, culturele en religieuze ruimte te delen hebben met anderen, nabij en ver. We moeten de ander toelaten in ons leven, zodat er ruimte ontstaat om de ander aan te spreken en om zelf aangesproken te worden. Het gevoel dat we door welke elite dan ook achtergelaten of miskend zijn, kunnen we dan heel concreet met elkaar wegnemen. Problemen worden dan gedeeld in plaats van op één specifieke bord gelegd. De diverse religieuze tradities bieden ons talrijke handvatten om de eeuwige strijd met de Ander te overwinnen. En zelfs als we het niet meer weten, volgen we een weg van vertrouwen, wetende dat Gods handen ons opvangen mochten we struikelen. Onze religieuze tradities staan bol van verhalen over veranderende tijden. Wij weten van barre tochten. We naderen de tijd van terugblikken en vooruitkijken, met goede voornemens. Voor 2017 weet ik wel wat een goed voornemen zou kunnen zijn.

Enis Odaci is voorzitter van Stichting Humanislam. Reageren kan per mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

woensdag, 30 november 2016 13:49

Geen muren maar bruggen bouwen

“Iemand wiens enige gedachte is om muren te bouwen in plaats van bruggen, is geen christen.” Dat zei paus Franciscus in februari van dit jaar in het vliegtuig dat hem naar Mexico bracht. Aanleiding voor de pauselijke ontboezeming was het voornemen van de Amerikaanse presidentskandidaat Donald J. Trump om op de grens van de VS en Mexico een muur op te trekken, met het doel arme immigranten de toegang tot de VS onmogelijk te maken. Inmiddels is Trump gekozen tot Amerikaans president. De Vaticaanse staatssecretaris heeft hem meteen met zijn verkiezing gelukgewenst en hem verzekerd van “onze gebeden dat de Heer hem mag verlichten en hem mag ondersteunen, natuurlijk in de dienst aan zijn land maar ook in zijn dienst aan het welzijn en de vrede van de wereld”.
Wanneer president Trump dezelfde is als presidentskandidaat Trump, zullen die gebeden heel hard nodig zijn. Zelden is iemand tot het machtigste ambt ter wereld gekozen die daarvoor als persoon op moreel en psychologisch vlak zo weinig toegerust lijkt te zijn. Trump heeft zich tijdens de verkiezingscampagne immers laten kennen als narcistisch, impulsief en grofgebekt ten aanzien van vrouwen en minderheden. De man die zich uitriep tot kampioen van de ‘gewone’ Amerikanen – “de vergeten mensen zullen niet langer vergeten worden”, zo sprak hij met bijbelse allure in zijn overwinningstoespraak – behoort zelf tot de rijksten van het land. Hoe zijn verkiezing te verklaren? Weldenkende politici en commentatoren komen woorden tekort om hun weerzin en bezorgdheid duidelijk te maken. Maar zien zij niet iets wezenlijks over het hoofd? Als de overwinning van Trump ons iets leert, is het wel dat “de arrogantie van de elite niet onschuldig is”, zo slaat de Duitse journalist Bernd Hagenkord de spijker op zijn kop. Deze redacteur van Radio Vaticaan vraagt zich af: Hoe groot moet de woede van de kiezers wel niet zijn dat zij iemand als Trump tot president gekozen hebben?
De vraag is daarmee niet alleen waarom Donald Trump heeft gewonnen, zij is ook waarom Hillary Clinton heeft verloren. Een van die redenen zou wel eens haar arrogantie kunnen zijn: zij betitelde de aanhangers van haar opponent immers als deplorables, zielige mensen dus, klootjesvolk. Daarmee bevestigde zij de kloof tussen haar en een groot deel van de kiezers.
Trump wil de VS ‘teruggeven’ aan ‘het Amerikaanse volk’. Wilders wil Nederland ‘teruggeven’ aan ‘het Nederlandse volk’. Trump en Wilders werpen zich beiden op tot kampioen van de gewone man, die zijzelf allerminst zijn. Ze voeren ‘het volk’ aan in de strijd tegen ‘de elite’, waar ze overigens zelf deel van uitmaken. Het klopt allemaal van geen kanten. Niettemin dienen hun kiezers hoogst serieus genomen te worden. Politici van andere partijen doen dat niet wanneer zij de aanhangers van Wilders voorstellen als halvegaren, racisten – oei, ze geloven wellicht nog in Zwarte Piet! – , of tegenstanders van de moderne samenleving. Die moderne maatschappij met haar nadruk op flexibiliteit en snelheid is namelijk beslist niet voor iedereen ideaal. Zij maakt ook volop slachtoffers. En met het verlangen naar culturele en sociale geborgenheid is ook niets mis; dat is toch wat de meesten van ons willen: een thuis – huisje, boompje, beestje voor mijn part. Trump, Wilders en andere populisten zijn een probleem, zeker! Maar Clinton, Rutte, Pechtold en andere politici hebben een probleem dat niet minder groot is. Het allemaal nog eens uitleggen zal niet helpen. Wat nodig is, is een geloofwaardig en gepassioneerd tegenverhaal dat beroep doet op hoofd, hart en handen. Een verhaal dat recht doet aan allen die zich bedreigd voelen. In deze aflevering van Volzin vindt u alvast enkele bouwstenen daarvoor.

Doorzoek de website

 

 

Agenda