FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
dinsdag, 27 June 2017 14:18

Populaire kerkleider stelde het leven boven de leer

Populaire kerkleider stelde het leven boven de leer Tekst: Willem van der Meiden, Beeld: Peer van den Molengraft

Hij was een immens populaire bisschop. ‘Ne goei mens’, Brabants op zijn best. Zijn uitvaartmis in Sint-Oedenrode werd in 1966 live door de KRO op televisie uitgezonden op Nederlands enige tv-zender. Dat was een zeldzame gebeurtenis in die jaren. Kardinaal Alfrink sprak er mooie woorden over de geliefde bisschop. Op diens sterfbed had hij zich nog met hem verzoend, na jarenlang in onmin met hem te hebben geleefd.

Wilhelmus Marinus (‘Rinie’) Bekkers (1908-1966) was van 1960 tot zijn vroegtijdige dood bisschop van ’s-Hertogenbosch. Hij was van boerenafkomst en zijn uitstraling was die van een vriendelijk, gemoedelijk mens. Hij maakte zich in zijn jaren als bisschop – die grotendeels samenvielen met het Tweede Vaticaanse Concilie – sterk voor de noden en wensen van ‘gewone’ moderne gelovigen en gaf daarbij de kerkelijke leer niet altijd de voorrang die de kerkleiding wilde. Hij was de eerste tv-bisschop, daartoe nota bene voorgedragen door kardinaal Alfrink, die dat zichzelf niet zag doen. Hij kreeg landelijke bekendheid met zijn optredens in het KRO-programma Brandpunt. Hij pleitte daarin regelmatig voor flexibiliteit als het ging om ethische kwesties. In die tijd – de anticonceptiepil kende een onstuitbare opkomst – kwam geboortebeperking dichter binnen het bereik van gelovige katholieken en Bekkers pleitte voor een milde, pastorale aanpak en voor de eigen verantwoordelijkheid van gelovige mensen bij het maken van hun keuzen. Hij sprak zich in het openbaar uit voor “een menselijke beleving van het huwelijk, juist vanuit liefde en verantwoordelijkheid voor elkaar”. Uit de mond van een bisschop was dat ongehoord.

Zo bleef Bekkers ook als bisschop de invoelende dorpspastoor die opkwam voor ‘zijn’ mensen. Hij werd er ongekend populair mee, tegen het zere been van zijn collega-bisschoppen en kardinaal Alfrink. Die laatste, een afstandelijk bijbelgeleerde, was aanvankelijk erg gesteld op de boerenzoon uit Brabant, maar raakte steeds meer geïrriteerd door diens impulsieve gedrag en non-conformistische opstelling. Stellig ook was Alfrink jaloers op Bekkers’ populariteit, waaraan hij niet kon tippen. Over Bekkers’ geringe wetenschappelijke achtergrond werden grapjes gemaakt. Alfrink-biograaf Ton van Schaik vertelt het verhaal dat Bekkers bij gelegenheid ook eens geleerd uit de hoek wilde komen door het in het Latijn op te nemen niet voor de letter van de uitspraken van de paus, maar voor diens bedoelingen. Hij sprak over de mens papae, waarop Alfrink zijn buurman fluisterend vroeg over welke Papoea de bisschop nu sprak. Ook kreeg Alfrink eens een foto van Bekkers te paard toegezonden, en reageerde daarop: ‘Dat paard ziet er echt intelligent uit’. Dat niveau dus.

Belangrijker nog dan zijn enorme populariteit, waardoor hij het gezicht werd van ‘de andere katholieke kerk’, was dat Bekkers’ ideeën ingang vonden onder de deelnemers aan het concilie. Hij greep de mogelijkheid aan om aan zijn denkbeelden ook onder collega-bisschoppen van de wereldkerk meer bekendheid te geven en voerde zo, gesteund door adviseur Edward Schillebeeckx, oppositie tegen verschillende leerstellige ontwerpteksten die hij haaks vond staan op het moderne leven. Zo kregen de vragen van moderne gelovigen over vooral ethische kwesties rond huwelijk en gezin een plaats op het concilie en legde Bekkers de basis voor de komende ‘progressieve’ jaren van de katholieke kerk in Nederland. Niet onvermeld mag blijven dat Bekkers – ongebruikelijk voor een bisschop – ook de oecumene een warm hart toedroeg en er in Nederland een ongekende rooms-katholieke impuls aan gaf.
Vier jaar na Bekkers’ dood werd Ad Simonis bisschop van Rotterdam en werd de restauratie van de Nederlandse kerkprovincie eenzijdig vanuit Rome ingezet. Ook met de oecumene kwam het niet meer goed, tot op de dag van vandaag. Goed dat Bekkers dit niet meer heeft hoeven mee te maken. Maar hij heeft met zijn persoonlijke charisma vele ‘gewone’ gelovigen een hart onder de riem gestoken en gesterkt in de gedachte dat het leven soms sterker kan zijn dan de leer. Zijn optreden heeft er ongetwijfeld ook mede toe bijgedragen dat het aantal geboorten van kinderen in katholieke gezinnen vanaf de jaren zestig fors is gedaald. ●

In de rubriek Grensverleggers portretteert Willem van der Meiden mensen die grenzen verlegden, overschreden of ophieven en zo de samenleving betekenisvol vernieuwden.

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda