FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
woensdag, 12 November 2014 09:14

Klaprozen in november

Column Willem van der Meiden Column Willem van der Meiden

Zeg het met bloemen! Shakespeare zei het al: een roos is zoveel meer dan een bloem. Zoveel meer is de distel in het wapen van Schotland en zijn de rode anjers in de loop van de geweren van de Portugese Anjerrevolutie. Zoveel meer is de lelieblanke reinheid van de Maagd Maria en de rode roos in de gebalde vuist van de socialisten. Zoveel meer was het vreedzame studentenverzet van Die Weisse Rose en zijn de muurbloempjes op middeleeuwse schilderijen, die verwijzen naar de opstanding van Christus.

Muurbloemen, dat weet iedereen die aan liturgisch bloemschikken doet, groeien en bloeien evenals de familie van de steenbreken – mooie naam! – op een ‘dode’ ondergrond. Zij breken door op plekken waar dat niet mogelijk lijkt, zoals Jezus uit de dood is opgestaan. Muurbloemen horen dus bij Pasen. Godlof dat onkruid niet vergaat. / Het nestelt zich in spleet en steen, / breekt door beton en asfalt heen, / bevolkt de voegen van de straat (Ida Gerhardt). Maar wat te denken van de boterbloem! Die is in de katholieke kerk het symbool van het celibaat. Dat moet een grap zijn. De boterbloem, ook wel kollenbloem genoemd, stond vroeger bekend om zijn werking als afrodisiacum.

Dé betekenisvolle bloem van de komende maand is de klaproos. Die traditie ontstond al direct na de Grote Oorlog. Het gedicht van de Canadese militair en arts John McCrae uit het laatste oorlogsjaar,met het krachtige beeld van de op de graven bloeiende klaprozen, werd inspiratiebron voor het symbool van herdenking. In Flanders fields the poppies blow, / between the crosses, row on row. McCrae haalde het eind van de oorlog niet, maar zijn gedicht verwierf een eeuwigheidsstatus. Zoals alle jaren zullen in dit herdenkingsjaar alle Britse tv-presentatoren op Wapenstilstandsdag – 11 november, de dag van Sint-Maarten, die ook zijn militaire verleden aflegde – een klaproos op hun kleding dragen. Vaak gestileerd, zoals ook de klaprozenkransen van de herdenking bij de Londense Whitehall van kunstbloemen zijn gemaakt. Klaprozen zijn namelijk veel te vluchtig, ze vallen snel uit en zo passen ze als symbool perfect bij de verwaarloosbare mensenlevens waarmee in de jaren 1914-1918 werd gesmeten. De impressionistische rode bloemen groeien makkelijk op begraafplaatsen, ze symboliseren het bloed van het kanonnenvoer. Een mooi teken van een onvoorstelbaar lelijk verleden.
Er bestaat in het Engels overigens nog een uitdrukking met de naam van een bloem die op beladen grond overal te vinden is en die ook vaak wortelt op begraafplaatsen. Van mensen die begraven liggen wordt wel gezegd dat ze pushing up daisies zijn, dat ze met andere woorden madeliefjes omhoogduwen. Toen een jonggestorven vriend op zijn rouwkaart liet zetten dat hij madeliefjes omhoog ging duwen, wist ik meteen: Godlof dat onkruid niet vergaat.

Mooi woord trouwens: daisy. Het schijnt af te stammen van The day’s eye: het oog van de dag. Mooie naam ook: madeliefje. De naam van het bloemetje verwijst naar de maagdelijke liefde van Maria. Zo komen we weer uit bij de iconische heilige bloemenvrouw, die ook naam gaf aan het onzelievevrouwebedstro, de mariadistel, de vrouwenmantel en de maagdenpalm.

Willem van der Meiden is theoloog en communicatiedeskundige.

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda