FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
dinsdag, 21 October 2014 10:31

Watjes, dieven, lijkenprikkers, leve onze gevederde vrienden

Column Willem van der Meiden Column Willem van der Meiden

VVD verklaart oorlog aan meeuwen.’ Zo kwam het in het nieuws eind augustus. Bestrijding van een plaag, blijf van onze bitterballen af. Komkommernieuws, maar wellicht ook een verdekte bedreiging aan de concurrent op de politieke rechterflank, die de meeuw als logo heeft? Want de PVV heeft, evenals lang geleden de NSB, waarmee ze niet wil worden vergeleken, een meeuw als symbool. De meeuw staat voor vrijheid, free as a bird, wie doet me wat? Het beeld klopt niet helemaal. Meeuwen zijn ook slaven: als er een nest is, leggen mannetjes dagelijks honderden kilometers af om het kroost van voedsel te voorzien en ze zijn – aldus de VVD – niets en niemand ontziende rovers. Gelukszoekers, bah! Maar symbool van de vrijheid, dat dus wel.

Dan hebben we een andere gevleugelde, de duif. Bij de Olympische Spelen van 1900 in Parijs werden er medailles uitgereikt voor het schieten op levende duiven. Enkele honderden met bloed bespatte vogellijkjes later stonden de winnaars met hun prijzen te glunderen. Na vier jaar en veel protesten waren de levende duiven vervangen door kleiduiven.
Duiven – in onze grote steden net zo’n plaag als meeuwen – zijn het symbool van de vrede. Waarom? De meeste onderzoekers verwijzen naar de Bijbel, naar het verhaal van Noach en zijn ark na de zondvloed. Hij stuurde toen het droog was geworden na veertig dagen nattigheid eerst een raaf – een onrein dier in de joodse traditie – eropuit om te kijken of er land in zicht was. Toen de raaf – sindsdien een vogel met een onheilspellende reputatie – onverrichterzake terugkwam, stuurde Noach een duif. Die kwam eerst ook zonder resultaat terug, maar de tweede keer had de vogel een olijftakje in zijn of haar snavel.Ze had dus land gevonden. En de derde keer bleef de duif weg.

Een duif met een olijftakje, hét symbool van de vrede. En van onschuld. In Matteüs 10,16 draagt Jezus zijn leerlingen op om op hun gevaarlijke tochten ‘argeloos als de duiven’ te zijn. Weerloos, onschuldig, argeloos – de duif is een watje. Niets schattiger dan twee tortelduifjes. De duif daalt neer op Jezus als hij gedoopt wordt en wordt het symbool van de heilige Geest. Daarom siert een duif het logo van de Protestantse Kerk in Nederland. De suggestie van een kruisvorm in datzelfde logo doet een verwijzing vermoeden naar het onschuldig lijden van Jezus aan het kruis.
Pacifisten zijn duiven, oorlogshitsers haviken. Talloos zijn de weergaven op pacifistische affiches van gesarde en geëxecuteerde duiven – de onschuldige vrede als slachtoffer van bruut geweld. Agitprop ontwerper John Heartfield maakte in de jaren dertig het prototype: een duif gespietst op een bajonet.

Al heten de tegenstanders van duiven haviken, de echte contrastvogel is dus de raaf. De raaf, die het olijftakje in Noachs dagen niet kon vinden, geldt als lijkenpikker. In een beroemde prent van Gustave Doré slaat de ontroostbare Rizpa, dochter van Israëls koning Saul, de raven weg die de lijken van haar vermoorde zonen belagen (2 Samuel 21,10). En de beroemde raven van de LondenseTower gedijden op de geteisterde lijven van de daar opgesloten en terechtgestelde gevangenen.
Raven doodsvogels, duiven vredessymbolen, meeuwen herauten van de vrijheid. Weg ermee, vindt de VVD. Nevermore (Edgar Allan Poe, The raven).

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda