FacebookTwitterLinkedIn
woensdag, 26 July 2017 09:00

D66 maakt het bont

Wanneer u dit leest, zal de kabinetsformatie, zo valt te voorzien, zijn 134-ste dag zijn ingegaan. Wie zullen er dan aan tafel zitten? Vermoedelijk nog steeds de leiders van VVD, CDA en D66. Of de ChristenUnie dan ook nog erbij zijn, valt op het moment waarop ik dit schrijf, niet te voorspellen. De onderhandelingen verlopen moeizaam en traag. Waarom eigenlijk? De kiezers hebben gezorgd voor een verbrokkeld politiek landschap. De leider van de op een na grootste fractie in de Tweede Kamer heeft zich met opmerkingen over ‘neprechters’en een ‘nepparlement’ en haatdragende uitspraken jegens landgenoten van moslimkomaf buiten de grondwettelijke orde geplaatst. Daarom wordt zijn partij terecht buiten de formatie gehouden. Het gevolg is wel dat Nederland noodzakelijkerwijs afkoerst op een kabinet dat ‘linkser’ is dan de verkiezingsuitslag en dat amper of niet op een meerderheid kan steunen.

De uitspraak van beoogd premier Mark Rutte dat hij een kabinet wil dat op wezenlijke dossiers ook op steun van (linksere) niet-coalitiepartijen kan rekenen, is in het licht van de samenstelling van de Tweede Kamer niet alleen een begrijpelijke uiting van politieke calculatie, zij is ook prijzenswaardig. Maar wordt Rutte hier ook op zijn woord geloofd? Nee dus. Dat het in de politiek niet gaat om het dienen van het partijbelang maar om het dienen van het algemeen belang en dat daarom democratie en compromis keerzijden zijn van dezelfde munt, vormde niettemin decennialang het uitgangspunt van de nationale politiek. De politieke geschiedenis biedt daarvan leerzame voorbeelden. Een van de fraaiste daarvan deed zich voor in 1963 tijdens het debat in de Tweede Kamer over de Mammoetwet van onderwijsminister Jo Cals. De KVP-minister toonde zich gevleid door het compliment van de oppositie die hem prees als ‘een levende personificatie van het nationale compromis’. Want, zo zei Cals, “ik zie het (compromis) namelijk niet als een resultaat van een belangenstrijd, van een geven en nemen om een betere positie in te nemen, als het resultaat van bot opportunisme; neen, een goed compromis, het compromettre – het samen iets beloven te doen en zich daaraan dan te houden – moet stoelen op rechtsoverwegingen, op aanvaarden en erkennen van verscheidenheid van opvattingen.” (Aanbevolen lectuur voor politici: de biografie Cals. Koopman in verwachtingen van Paul van der Steen).

Compromis, dat klinkt eigenlijk ‘heel katholiek’ – de katholiek is immers van oudsher de neiging tot harmonie niet vreemd. Maar katholieken ontbreken op dit moment aan de formatietafel. Daar palaveren onder leiding van de ex-apostolische Gerrit Zalm de drie protestanten Rutte, Buma en Segers en de ex-katholiek Pechtold met elkaar. Vooral de laatste maakte het de afgelopen weken bont. Zijn herhaalde verzekering dat hij een kabinet wil dat een brug slaat tussen ‘links’ en ‘rechts’ en tussen ‘progressief’ en ‘conservatief’, was een opzichtige poging om de ChristenUnie buiten de deur te houden. De standpunten van GroenLinks, D66 en ChristenUnie over belangrijke zaken als klimaat en vluchtelingen vertonen grote overeenkomst. Waarom wil D66 dan wel graag regeren met GroenLinks en niet met de ChristenUnie? De reden daarvoor moet gezocht worden in de afwijkende standpunten van D66 en ChristenUnie op het medisch-ethisch vlak, in het bijzonder wat betreft het ‘voltooid leven’. Het initiatiefwetsontwerp Toetsing levenseindebegeleiding van ouderen op verzoek van D66-Kamerlid en ex-theoloog Pia Dijkstra gaat uit van een liberaal mensbeeld met individuele zelfbeschikking en persoonlijke autonomie als hoeksteen. Vanuit een christelijk mensbeeld waarin relationaliteit en zorg voor elkaar centraal staan, maakt de ChristenUnie hiertegen bezwaar – terecht, wat mij betreft. Ook organisaties van artsen en psychiaters tonen trouwens grote reserves; zij vrezen de druk van patiënten om hen hulp bij zelfdoding te verlenen.
Zelfdoding geldt in onze samenleving als een triest fenomeen. Het beleid van de overheid is terecht gericht op preventie. Moeten we dan in geval van ‘voltooid leven’ hulp bij zelfdoding mogelijk maken? Grote delen van de samenleving denken daar anders over dan D66. Hopelijk komt die partij tijdens de formatie tot bezinning. En houden liberalen binnen andere partijen op met schimpscheuten over ‘rechts met den Bijbel’.

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda