FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
woensdag, 29 March 2017 10:26

Politiek is vloeibaar geworden

Politiek is vloeibaar geworden Tekst: Jan van Hooydonk, Beeld: Christiaan Krouwels

De verkiezingen voor de Tweede Kamer hebben een politiek landschap opgeleverd dat diverser en verbrokkelder is dan ooit. De tijd dat partijen als VVD, CDA en PvdA meer dan veertig of zelfs meer dan vijftig zetels wisten te behalen, lijkt een gepasseerd station te zijn. Het tijdperk van de verzuiling is definitief voorbij, de politiek is vloeibaar geworden. De uitkomst van de verkiezingen maakt de kabinetsvorming en het regeren er niet gemakkelijker op, maar dwingt politici ook om recht te doen aan de inzichten en standpunten van politieke tegenstanders – regeringspartners én oppositie. Partijen zijn gedwongen het compromis te zoeken – om te beginnen tijdens de kabinetsformatie – en daar is niets mis mee. Integendeel, diversiteit vormt binnen de democratie een positieve uitdaging en de compromissen die daaruit voortkomen, maken het hart van de democratie uit.

Een verheugende uitkomst van de verkiezingen is intussen dat de door Wilders fel begeerde ‘patriottische lente’ is uitgebleven. Weliswaar is de PVV nu met twintig zetels de tweede partij van het land geworden, maar zij heeft zich door de opstelling van haar leider bij andere partijen volkomen buitenspel geplaatst. Wilders staat nu voor de keuze aan zijn kiezers te leveren – dat wil zeggen: constructief oppositie te voeren – dan wel te blijven schreeuwen vanaf de zijlijn. Andere partijen staan voor de opdracht de kiezers van de PVV serieus te nemen. ‘Nederland is van ons allemaal.’ De kiezers van de PVV horen daar ook bij. Dat moet voor alle partijen het democratische uitgangspunt zijn.

Geen partij is intussen zozeer door de kiezers afgestraft als de Partij van de Arbeid. De sociaaldemocraten verloren maar liefst 29 van de 38 zetels die ze hadden. PvdA, GroenLinks en SP samen zijn, ondanks de spectaculaire winst van GroenLinks (van 4 naar 14) gezakt van 57 naar 37 zetels. Dat wordt geduid als ‘een fors verlies voor links’, of zelfs als ‘het einde van links’ in de Nederlandse politiek. Bij dat commentaar zijn forse vraagtekens te plaatsen. Wat immers was er de afgelopen vier jaar precies zo ‘links’ aan de PvdA? Heeft die partij al niet in de jaren negentig onder Wim Kok zijn ‘ideologische veren’ van zich afgeschud? Het idee dat PvdA, GroenLinks en SP samen een ‘links blok’ vormen, vindt weinig grond in de feiten. Een ‘links blok’ is eerder fantasie dan werkelijkheid.

De uitkomst van de verkiezingen relativeert ook nog op een andere manier de indeling in ‘links’ en ‘rechts’. Deze indeling heeft vanouds betrekking op sociaaleconomische standpunten. Waar ‘rechts’ veel, zo niet alle heil verwacht van de markt en daarom de rol van de overheid zo klein mogelijk wil houden, staat ‘links’ een grote en krachtige overheid voor die de vrijemarkteconomie reguleert en haar kwalijke gevolgen beteugelt. Maar een andere scheidslijn onder het kiezersvolk blijkt nu minstens zo belangrijk te zijn geworden: de scheidslijn tussen mensen die profiteren van globalisering en flexibilisering en de mensen die daarvan niet profiteren. De eersten verheugen zich over toenemende diversiteit, staan open voor migranten, internationale samenwerking en open grenzen. De tweede groep ervaart dat alles als een bedreiging van de eigen wankele economische en culturele positie. Partijen met een uitgesproken kosmopolitische inslag (GroenLinks, D66) staan tegenover partijen die de eigen natie en tradities voorop stellen (PVV, VVD, CDA, SP). Het debat over ‘de identiteit van Nederland’ laaide tijdens de verkiezingen hoog op. Het CDA houdt een pleidooi voor het Wilhelmus en wil tegelijkertijd koningin Máxima haar Argentijnse paspoort ontnemen. De VVD zegt dat we ‘normaal’ moeten doen, alsof vrijheid niet juist ook het recht inhoudt om, binnen de grenzen van de wet, ‘abnormaal’ te doen. Verstokte multiculturalisten voeren de morele verontwaardiging jegens andersdenkenden hoog op maar ontkennen intussen onvoldoende de legitieme behoefte van mensen aan een eigen identiteit en aan sociale geborgenheid.
Van kerken en gelovigen mag een eigen bijdrage worden veracht aan het debat over identiteit. Christenen geloven als het goed is dat hun eigen overtuiging ‘waar’ is. Tegelijkertijd worden ze uitgedaagd om waarheid te erkennen in andere overtuigingen. Burgers en gelovigen politici en kerkleiders, zitten in hetzelfde schuitje.

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda