FacebookTwitterLinkedIn
woensdag, 01 March 2017 09:47

De weg naar buiten

De weg naar buiten Tekst: Jan van Hooydonk, Beeld: Christiaan Krouwels

Begin februari had ik het voorrecht enkele dagen in Rome door te brengen. We waren bepaald niet de enige toeristen in de Eeuwige Stad. Bij de ingang van de Vaticaanse musea stond een onafzienbare rij mensen te wachten om toegelaten te worden. Jaarlijks bezoeken meer dan vijf miljoen mensen deze unieke verzameling kunstschatten (de Laöcoongroep, de Stanze van Rafaël, de Sixtijnse Kapel – om maar enkele hoogtepunten te noemen). Maar zien de bezoekers van deze musea ook werkelijk de kunstwerken die zij passeren? Laten zij zich werkelijk raken door wat deze werken en hun makers ons te zeggen hebben? We kregen daar in Rome zo onze twijfels over. Wat zie je werkelijk wanneer je als toerist vooral op fotosafari lijkt te zijn? En vooral wat zie je werkelijk als je belangrijkste bezigheid als bezoeker van een museum lijkt te bestaan in het maken van selfies met steeds weer een ander beroemd kunstwerk als achtergronddecor? Het mag – natuurlijk mag het – maar je mist volgens mij een unieke ervaring. De unieke ervaring van het kunstwerk zelf, de unieke ervaring van iets dat van buiten bij jou binnen komt. Genieten van kunst en narcisme gaan niet samen.

Teruggekeerd uit Rome hernam ik de eindredactie van deze aflevering van Volzin. De special in dit nummer gaat over bidden. Wie bidt, keert in zichzelf, zo wordt het vaak voorgesteld. Wie bidt, gaat de weg naar binnen. Dat is in zekere zin waar maar het is ook in zekere zin niet waar. Wie bidt, gaat namelijk ook de weg naar buiten. De bidder treedt namelijk in verbinding met een realiteit die hem overstijgt. Het gebed is om zo te zeggen geen selfie, geen celebratie van het eigen ego, maar levert een unieke ervaring op met wat en wie van buiten op ons afkomt. De bidder ontmoet uiteindelijk niet alleen zichzelf maar ontmoet ook de ander/Ander. Veelzeggend in dit verband is het chassidische verhaal waarmee Agnes Grond haar essay over het gebed opent (blz. 32). “Wie in God verzonken is, ziet zelfs de vlieg die over de muur kruipt.”
Bidden is een louterende bezigheid, zo versta ik de woorden van moslim Serferaaz Elahi als hij in deze Volzin-special zegt dat het gebed hem doet erkennen dat hij ook maar een mens is, “met goede maar ook met slechte eigenschappen die ik niet zonder hulp (van God) de baas kan blijven”. Die loutering kan een ander, beter mens van je maken, getuigt ook Leni Slotboom: “Wanneer mensen iets tegen iemand hebben, vraag ik wel eens: Heb je al eens voor die persoon gebeden? Als je voor iemand gebeden heb, kun je daarna niet meer doen alsof die persoon niet bestaat.”
Gebed is een remedie tegen narcisme.

Wat voor kunstwerken zouden er tegenwoordig in het Witte Huis aan de muur hangen? Welke gebeden stijgen er op vanuit het Oval Office? De afgelopen weken werden we geconfronteerd met het helaas ongebreidelde narcisme van de nieuwe president van de Verenigde Staten. Bij hem draait alles om het eigen ego. De man kan dan wel beweren dat hij Amerika ‘weer groot’ zal maken, in feite draait alles om het ‘ groot maken’ van hemzelf. Het resultaat zal, zo valt te vrezen, navenant zijn.
Personen zijn tegenwoordig in de politiek belangrijker dan programma’s, lijkt het. Nederland gaat over twee weken naar de stembus. Partijen maken veel werk van het profileren van hun lijsttrekkers. Bij de PVV valt de partij zelfs samen met de lijsttrekker – strikt genomen is er zelfs van een echte partij geen sprake. Een stem op de lijsttrekker van de VVD zou een stem op de toekomstige premier zijn. De vlotte jonge aanvoerder van GroenLinks verklaarde van de weeromstuit ook premiersambities te hebben. Staatsrechtelijk klopt er niet te veel van – we kiezen op 15 maart niet de toekomstige minister-president, we kiezen volksvertegenwoordigers – maar in een ander opzicht klopt de nadruk op de persoon van de politicus ook weer wel. Politieke programma’s voorzien beslist niet alle toekomstige uitdagingen en problemen. De kundigheid, integriteit en rechtschapenheid van de politicus doet er daarom wel degelijk toe. Maar politiek en persoonlijk of nationaal narcisme gaan niet samen. Op 15 maart zal blijken of Nederland de weg naar binnen of de weg naar buiten inslaat.

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda