FacebookTwitterLinkedIn
woensdag, 26 October 2016 10:09

Een lofprijzing op een voltooid leven

Tekst: Jan van Hooydonk Tekst: Jan van Hooydonk

Als voormalig oncologisch verpleegkundige wist zij wat haar te wachten stond. De kanker zou uiteindelijk niet te overwinnen zijn. Op indrukwekkende wijze bleef zij tijdens haar ziekte niettemin getuigen van haar liefde voor het leven. Tegelijkertijd werd de dood voor haar ‘een mysterieuze vriend’, zo werd tijdens haar uitvaart gezegd, naar wiens omhelzing zij soms zelfs uit kon zien.

Laudate omnes gentes Dominum (Prijst alle volkeren de Heer), dit gezang – eindeloos herhaald – tijdens de uitvaart van onze geliefde dominicaanse medezuster raakte me zeer. Haar uitvaart vond plaats terwijl ik als redacteur de laatste hand legde aan de special die in deze aflevering van Volzin is opgenomen, ‘De dood: vriend of vijand?’. Laudate omnes gentes Dominum: tijdens dit gezang moest ik denken aan wat Marjoleine de Vos in deze special schrijft over de joodse gewoonte om aan het graf kaddisj te zeggen, dat wil zeggen: God te lofprijzen: “Niet is moeilijker dan aanvaarden, op een niet-doffe, niet-geslagen manier. Het mooiste is om niet het verlies maximaal te honoreren, maar datgene wat ervoor lag, om te vieren wat er was in plaats van hardnekkig te turen naar wat er niet meer is. Daarin ligt vermoedelijk de waarde van zo’n lofprijzing uiten, al is dat natuurlijk geen toverspreuk die het verdriet zo maar doet verdwijnen.” Laudate omnes gentes Dominum, wij prijzen God niet om de dood, maar wel in de dood. Laudate omnes gentes Dominum, gezongen tijdens een uitvaart: dank aan Eeuwige die bron en zin was van het leven van de gestorvene, maar ook een smeekbede tot de Eeuwige om zijn belofte aan de gestorvene, aan alle mensen, gestand te doen, de belofte van ‘eeuwig leven’.

Dit overwoog ik drie weken terug tijdens de uitvaart van mijn medezuster. En nu is er dan de brief van het kabinet over ‘voltooid leven’. “Mensen die weloverwogen menen dat hun leven voltooid is, die uitzichtloos lijden aan het leven, moeten in staat worden gesteld dit leven op een waardige wijze af te sluiten”, aldus de liberale bewindslieden Schippers en Van der Steur. De huidige wetgeving wat betreft euthanasie en hulp bij zelfdoding voorziet daar niet in. Die gaat immers uit van lijden ‘met een medische grondslag’. Is euthanasie gebaseerd op het beginsel van barmhartigheid, hulp bij zelfdoding van mensen wier leven ‘voltooid’ is, is volgens het kabinet gebaseerd op het beginsel van autonomie: “het ideaal en recht dat iedereen zelf zijn of haar eigen leven vorm moet kunnen geven”. Autonomie houdt ook in: “zelf kunnen kiezen wanneer en hoe te sterven”. Om misbruik te voorkomen oppert het kabinet een procedure met toetsing vooraf en achteraf, de inschakeling van “speciaal daartoe opgeleide stervenbegeleiders” en het opstellen van “objectieve maatstaven”.

De kabinetsbrief is een reactie op een eerder rapport van een commissie van ‘wijzen’ onder leiding van socioloog prof. Paul Schnabel (pikant politiek detail: Schnabel is intussen senator voor D66). Die commissie oordeelde dat een aparte regeling voor ‘voltooid leven’ ongewenst is. De huidige euthanasiewetgeving biedt reeds voldoende mogelijkheden, aldus de commissie.
Voor de ethische afweging maakt het ook uit, aldus Schnabel c.s., of de problematiek bezien wordt “vanuit een individualistische dan wel een relationele benadering van autonomie”. Daarin precies schuilt wat mij betreft de onaanvaardbaarheid van het kabinetsvoorstel. VVD, PvdA, D66 en GroenLinks – partijen die de kabinetsbrief toejuichen – kiezen onmiskenbaar voor een individualistische opvatting van ‘autonomie’. Wil men dood, dan mag men dood. Wie zo denken gaan voorbij aan de vraag waarom mensen denken dat hun leven overbodig is geworden. Denken zij dat ‘vanuit zichzelf’ of is dat een gedachte die hun vanuit de samenleving wordt aangereikt?

De christelijke ouderenbonden KBO-PCOB waarschuwden in een reactie: “Bij ‘voltooid leven’ denkt iedereen aan mondige en autonome ouderen. Uit onderzoek blijkt echter dat het juist veel eenzame en kwetsbare ouderen zijn die hun leven voltooid achter, bijvoorbeeld omdat ze zich tot last voelen. Ook horen wij geregeld van onze leden dat ze zich zorgen maken of er wel goede zorg zal zijn als ze die nodig hebben. Stervenshulp voor deze mensen, hoe goed geregeld ook, is het verkeerde antwoord op een veel dieper liggend probleem.” Die reactie is wat mij betreft meer dan terecht.

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda