FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
woensdag, 31 August 2016 09:49

Geloof biedt geen verklaring, maar betekenis

Tekst: Jan van Hooydonk Tekst: Jan van Hooydonk

De 12 artikelen van het geloof, onder deze titel publiceerde Volzin het afgelopen jaar twaalf gesprekken over een der oudste ‘bronteksten’ van het christendom: de apostolische geloofsbelijdenis. Interviewers Theo van de Kerkhof en Willem van der Meiden en hun gesprekspartners hebben zich op uitstekende wijze van hun taak gekweten. Niet alleen verhelderden zij de oorspronkelijke betekenis van de '12 artikelen' maar ook beproefden zij deze tekst op zijn betekenis voor mensen van nu.

Ik weet: er zijn, ook binnen de kerkmuren, mensen die vinden dat we grote delen van de traditie – teksten zowel als rituelen – maar het beste zouden kunnen afdanken. Relicten zouden het zijn uit duistere tijden, product van een wereld- en godsbeeld dat niet langer het onze is. God als schepper? Dankzij Darwin weten we beter. Maagdelijke geboorte? Kan niet bestaan. Klopt allemaal, in zeker opzicht. Maar er klopt helemaal niets van, in ander opzicht. Want wie zo redeneren, begaan een denkfout: ze verwarren twee ‘taalspelen’, dat van de natuurwetenschap en dat van de religie. Religie gaat niet “over het voor waar houden van proposities, verklaringen of overtuigingen”, zo zegt theoloog Taede Smedes in deze aflevering van Volzin. “Religie is veeleer een manier van tegen de wereld aankijken en daaraan gevolgen verbinden voor hoe je met de wereld en je medemens omgaat.”
Religie gaat niet over verklaringen, maar over betekenis. Zo leert het aloude christelijke credo ons bijvoorbeeld dat het leven ten diepste een gave is (God als schepper), die vraagt om ontvankelijkheid en openheid voor het vreemde en onverwachte (maagdelijke geboorte). De interviewserie De 12 artikelen van het geloof leverde een schat aan nieuwe creatieve geloofsverbeelding op. Zoals Van der Meiden in zijn nabeschouwing schrijft: “De bijdragen in de serie tonen een staalkaart aan mogelijkheden en vormen zo een fascinerende inkijk, van academie tot verzorgingshuis, van kerk tot evangelische basisgemeente en begijnhof, in de christelijke praxis pietatis (vroomheid) anno 2015-2016.” De inzichten waartoe het credo ons anno nu voert, zijn niet alleen van belang voor wie zich ‘gelovig’ noemen, zo is mijn overtuiging, maar ook voor wie zich niet tot de christelijke belijdenis bekennen.

Sommige christenen menen dat met de Bijbel en de traditie ‘alles’ gezegd is. Fundamentalisten en traditionalisten noemen we dezulken wel. Ik deel hun overtuiging en zeker ook hun daarmee gepaard gaande cultuurpessimisme niet. Dezelfde die gisteren tot ons sprak, spreekt ook vandaag nog tot ons. Gods openbaring is niet afgesloten. Maar hoe die op het spoor te komen? Waar toont het goddelijke zich in ons eigen leven en in onze cultuur? Hoe kunnen we daar geloofwaardig over spreken, op een wijze die ook voor seculiere mensen verstaanbaar is? Dat zijn de vragen die centraal staan in het interview met Taede Smedes. Zijn antwoorden zijn in menig opzicht verrassend. Zijn verkenning van ‘religieus atheïsme’ en ‘posttheïstisch geloof’ brengt hem tot het inzicht dat de polarisatie tussen wat traditioneel ‘geloof’ en ‘ongeloof’ heet, voorbij is. Over dat inzicht is zeker nog niet het laatste woord gezegd; ook persoonlijk ben ik – niet zo ‘posttheïstisch’ als Smedes – daarover nog niet uitgedacht. Maar het is zeker ook een hoopgevende stelling. Ze opent immers de weg naar ‘nieuwe coalities’ tussen groepen die eertijds tegenover elkaar stonden.

De inzet van Smedes correspondeert met die van de Tsjechische theoloog Tomás Halík, in 2014 winnaar van de prestigieuze Templeton Prize voor religie. In een rede die gepubliceerd is in het laatste nummer van het Tijdschrift voor Theologie, zegt hij: “God komt vaak tot ons in de vorm van een vraag – en er zijn vragen die zo goed zijn dat het jammer zou zijn ze te bederven met een antwoord. In tegenstelling tot de ongeduldige en oppervlakkige antwoorden van het dogmatisch atheïsme, de fundamentalistische religie en de fanatieke religiositeit, die neerkomen op verschillende manieren van ‘klaar zijn met God’, is een volwassen, rijp geloof geduldig in de aanwezigheid van het mysterie.”
Geloof, niet als een raadsel dat door verlichte gelovigen wordt opgelost, maar als leven in aanwezigheid van het mysterie, daartoe wil (ook) deze aflevering van Volzin u inspireren.

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda