FacebookTwitterLinkedIn
donderdag, 24 December 2015 11:05

Kerstmis: van het zwart naar het licht

De Twentse schilder Ton Schulten overleefde in 1991 een ernstig auto-ongeluk. Deze ervaring heeft zijn werk diepgaand beïnvloed, zo vertelt hij in het kerstnummer van Volzin. “Ik heb zelf ervaren dat je de duisternis kunt overwinnen. Dat is misschien wel de reden dat ik elk doek eerst zwart schilder. Vandaaruit schilder ik naar het licht, anders zit er geen emotie in.”

Van het zwart naar het licht, deze woorden op de omslag van de kerst-Volzin slaan natuurlijk niet alleen op de schilderkunst van Ton Schulten, maar appelleren ook aan een verlangen dat mensen – mezelf niet uitgezonderd – bevangt nu het Kerstfeest weer op aanbreken staat. Dat verlangen is van alle tijden en plaatsen. Het Kerstfeest op 25 december gaat onder meer terug op het oud-Germaanse zonnewende- of joelfeest. Na 21 december, de langste nacht van het jaar, keert het licht terug en gaan de dagen weer lengen. Rond de Middellandse Zee werden in de voorchristelijke tijd in dezelfde periode feesten gevierd ter ere van de god die de naam Sol Invictus droeg (Onoverwinnelijke Zon). In de vierde eeuw werd het feest gekerstend. Van dan af viert de kerk op 25 december de geboorte van Jezus, die immers in het Evangelie ‘het licht van de wereld’ wordt genoemd. Ook voor wie niet of niet meer zo gelovig zijn, blijft kerst verbonden met licht en vrede. Pasen mag dan naar christelijk besef het grootste feest zijn, feit is toch dat binnen de christelijke samenleving Kerstmis een belangrijkere plaats inneemt in de beleving van mensen dan Pasen.

Het verlangen om van het zwarte naar het licht te gaan, is diep in onze cultuur verankerd. Tegelijkertijd moeten we vaststellen dat we er als samenleving maar moeizaam in slagen om de gore grijsheid waarin veel mensen noodgedwongen verkeren, om te zetten in een stralend wit licht. Enis Odaci en Herman Koetsveld, moslim en christen die zich al jaren vanuit Twente in voorbeeldige coöperatie inzetten voor een samenleving met meer begrip en vertrouwen, wijzen in hun ‘levensbeschouwelijke overzicht van het jaar 2015’ in Volzin op de moeizame opvang van vluchtelingen in ons midden, op spanningen tussen christenen en moslims, op geweld en terreur die religieus worden gemotiveerd.

Waarom lukt het ons eigenlijk zo slecht om ruimhartig onderdak en perspectief te bieden aan mensen in nood? Filosoof Gabriël van den Brink legde enkele weken geleden bij zijn afscheid als hoogleraar maatschappelijke bestuurskunde van de Tilburgse universiteit de vinger op een zere plek in de samenleving. Politici schieten volgens hem wezenlijk tekort in het maken van morele overwegingen. Politiek is verworden tot ‘liberale technocratie’. Dat leidt op zijn beurt tot “proteststemmen aan de rand van het politieke spectrum”. Ook Odaci en Koetsveld wijzen op opkomend nationalisme dat gepaard gaat met ‘antisentimenten’.

En toch, het wordt weer Kerstmis. Engelen zullen zingen in het nachtelijk duister. De nachtploeg – de herders in het veld – trekt onder de sterrenhemel op om het pasgeboren kind te aanschouwen, vreemde ‘smoeshanen’ – drie ‘wijzen’ uit het Oosten – komen hem hulde brengen. En even later zal de stokoude Simeon het kind in zijn armen ontvangen en een lofzang aanheffen: “Nu zult gij, Heer en Meester, uw dienstknecht vrij laten gaan volgens uw groot woord, in vrede.” De eveneens hoogbejaarde profetes Hanna zal over dit kind niet uitgepraat raken. Engelen, herders, wijzen, ouden van dagen: zij allen gaan op van het zwart naar het licht. Dit licht rijst steeds weer op in het midden van de tijd, midden in onze wereld, zo getuigt de bijbelse en christelijke traditie. Dit licht maakt deel uit van het intieme weefsel van de mensheid en van de geschiedenis. Wij maken het niet zelf, dit licht is geen technocratisch project. Het licht wordt ons geschonken. Ton Schulten verbeeldde dit licht in zijn doek Licht van kerst, dat de omslag van de kerst-Volzin siert. Dat licht wens ik u op deze plaats graag toe. Zalig Kerstfeest!

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda