FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
vrijdag, 27 November 2015 12:23

Identiteit is een raar ding

Afgezien van een periode van acht jaar van ‘aangename ballingschap’ in de noordelijke buurstad woon ik sinds 1972 onafgebroken in de plaats die zich ‘de oudste stad van Nederland’ noemt, Nijmegen dus. Ben ik daarmee ‘een echte Nijmegenaar’? Nee hoor, ik noem mezelf bij voorkeur ‘een Nijmegenaar van keuze, maar een Brabander van geboorte’. Mijn afkomst, mijn familie, mijn jeugdherinneringen, ze maken dat ik nogal altijd over een ‘Brabantse ziel’ beschik.

De special in deze aflevering van Volzin heet Zin in Brabant. “Je speelt een thuiswedstrijd”, zei een collega me. Klopt helemaal! Met genoegen! De special Zin in Brabant exploreert het Brabantse religieuze landschap. Het is voor mij ook een exploratie van mijn eigen ziel. Verdenkt u me echter niet van chauvinistische bedoelingen. De ontwikkelingen die zich in Noord-Brabant voordoen, hebben weliswaar specifieke trekken, maar ze zijn natuurlijk geenszins uniek. Overal blijkt de eigen identiteit van provincies, streken en groepen van mensen aan verandering onderhevig te zijn. Maar hoe flexibel kan onze ziel zijn? Journalist Anton de Wit komt in zijn rondgang door de provincie tot een opmerkelijke en hoopgevende conclusie: in Noord-Brabant blijken traditionele vormen van katholicisme heel goed samen te kunnen gaan met andere religies en nieuwe spirituele bewegingen. Juist het ‘tolerante volkskatholicisme’ blijkt de humus te zijn waarop andere en nieuwe vormen van geloof en spiritualiteit welig kunnen tieren.

Ik ben als zestiger niet meer dezelfde als ik toen tien was en toch ben ik voor mijn gevoel nog altijd dezelfde – met die ‘Brabantse ziel’ dus. Identiteit is dus een raar ding. Enerzijds is zij diep in onze persoonlijkheid verankerd, anderzijds toch ook weer vatbaar voor verandering. Wat voor de identiteit van de persoon geldt, geldt evenzeer voor de identiteit van groepen en sociale verbanden. Het is in sociaal opzicht onverstandig om mensen te dwingen hun identiteit op te geven – ze zullen zich alleen nog maar sterker vastklampen aan wie ze altijd al waren. Tegelijkertijd is het in sociaal opzicht gewenst om mensen te verleiden tot veranderingen. Die vaststelling is volop actueel nu wij overal in het land getuige zijn van vaak weinig verheffende discussies tussen voor- en tegenstanders van de opvang van vluchtelingen in hun lokale gemeenschap. Persoonlijke aanvallen, verwensingen en dreigementen van tegenstanders aan het adres van voorstanders vervullen mij met grote weerzin. Toch, laten de voorstanders de moeite doen om ons in de tegenstanders te verplaatsen. De angst van mensen aan de onderkant van de samenleving voor het verlies van werk of huis valt niet zomaar weg te poetsen. Ze heeft reële gronden. Hetzelfde geldt voor de angst om de eigen identiteit, het gevoel van vertrouwdheid met de eigen omgeving, te verliezen. Ook die angst is reëel. Niet forceren, wel uitnodigen, zou het beleid moeten zijn. Zijn discussiebijeenkomsten over potentiële opvang van vreemdelingen hiervoor wel een geschikt instrument? Beter lijkt het me te mikken op het bevorderen van de ontmoeting tussen gevestigden en nieuwkomers. Kleinschalige opvang verdient daarom de voorkeur boven grootschalige, omdat zij de ontmoeting bevordert. Ontmoeting met de ander maakt je niet alleen bewust van je eigen identiteit maar relativeert die ook. Zo blijft een mens, een samenleving, altijd dezelfde en toch ook steeds weer in verandering. Zoals Brabant dat in godsdienstig opzicht deed en doet.

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda