FacebookTwitterLinkedIn
donderdag, 25 June 2015 09:59

Het verband tussen bed en kerk

Redactioneel Redactioneel

De mens wordt als scherf geboren en zoekt de andere scherf die tegen de zijne past. Zo ervoer Frans Kellendonk (1951-1990) het. Seks en erotiek speelden in zijn leven een uitbundige rol, zo blijkt uit zijn recent verschenen verzamelde brieven. “Gemeenschap begint in bed”, schreef hij. En, voegde hij daaraan toe: “Liefde is de praktijk van de religie en ons enige middel om het dier dat we zijn, die louter economische functie, te transcenderen en om te worden tot wezens die deelhebben aan een bovenpersoonlijke eenheid. Er is een diep verband tussen het bed en de Kerk.” (Een bespreking van De Brieven volgt in het komende nummer van Volzin).
Schrijvers als Kellendonk en Gerard Reve hadden en hebben er geen moeite mee bed en kerk, erotiek en christelijk geloof, op een positieve manier met elkaar te verbinden. Wie daar wel veel moeite mee hebben, zijn de kerken en hun leiders. Als zij al over seks spreken, dan gaat het veelal over morele grenzen en grensoverschrijding. Hun kritiek is nu eens achterhaald en stuitend – denk aan de afwijzing van homoseksualiteit of seks buiten het huwelijk –, dan weer zeer zinnig – de afwijzing van commercialisering en exploitatie van vrouwen, de schuldbelijdenis over seksueel misbruik binnen de kerken zelf. Maar wat intussen op flagrante wijze in dit spreken blijft ontbreken, is precies datgene waar de meeste mensen écht mee geholpen zouden zijn: een positieve waardering van seksualiteit als zodanig.

Kerken bieden op het terrein van seks en erotiek doorgaans wel morele richtlijnen, maar geen spirituele vergezichten. Hoe meer ik daarover nadenk, hoe vreemder ik dat vind. Christenen geloven dat God mens is geworden, een lichamelijke gestalte heeft aangenomen. Maakt dit het menselijk lichaam niet tot een heilige plaats? Christenen breken en delen met elkaar in de eucharistie het lichaam van Christus. Wat zegt dat over het delen van ons lichaam met elkaar? Is ook dat dan niet heilig?

Ik sta met mijn vragen en bevreemding niet alleen. De Nacht van de Theologie die afgelopen weekend in Amsterdam plaatsvond, stond in het teken van seksualiteit en erotiek. Men beperkte zich daar niet tot een analyse van wat er op dit vlak in de voorbije eeuwen allemaal fout is gelopen, maar wilde nadrukkelijk ook een positief beeld neerzetten. Frank G. Bosman, in 2011 ‘door het Nederlandse volk’ (aldus ’s mans website) uitgeroepen tot ‘meest spraakmakende theoloog’ van het jaar, nam het voortouw. Hij openbaarde tijdens de Nacht een pamflet met de mooie titel God houdt van seks. “Ik wil met dit pamflet nadenken over seks en erotiek als diepmenselijke verschijnselen. Ik wil kijken hoe ik als gelovige cultuurtheoloog een bijdrage kan leveren aan een nieuwe, frisse blik op seks”, schrijft de katholieke theoloog. Wat mij betreft, is hij in zijn opzet geslaagd.
Frank Bosman kent als cultuurtheoloog niet alleen de Bijbel en de christelijke traditie, maar is ook een kenner van film, video, popmuziek en internet – het laatste inclusief pornosites. Gewapend met deze kennis ontleedt hij in zijn pamflet in sneltreinvaart zowel het seksueel pessimisme dat de christelijke traditie doortrekt als wat hij noemt ‘de ontwrichtende krachten’ van seks in de huidige samenleving. Hij spreekt over de naaktheid in de Bijbel – in de paradijselijke gestalte van Adam en Eva en van het Hooglied, in de afzichtelijke en verheven gestalte van de naakte Christus. Hij geeft frappante voorbeelden van de christelijke bruidsmystiek: de orgastische extase van Teresa van Avila, het drinken van Maria’s moedermelk door Bernardus van Clairvaux, de visioenen van vrouwelijke heiligen dat Christus zelf zijn voorhuid (hij was immers als jood besneden) om hun vingers had gedaan bij wijze van trouwring. Om ten slotte uit te komen bij wat hij noemt ‘een kleine theologie van de erotiek’. In een origineel betoog verbindt hij daarin erotiek met verlossing (‘erotiek als totale zelfgave’), met schepping (‘erotiek als viering van het leven’), met voltooiing en eeuwig leven (‘erotiek als hemels genieten’).
“Volgens mij is het enige wat wij mensen echt doen om omwille van onszelf vrijen”, schrijft Bosman. “De rest is een broodnodige pauze tussen twee vrijpartijen om op adem te komen.” Mijn advies: lees in die pauze God houdt van seks.

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda