FacebookTwitterLinkedIn
maandag, 15 December 2014 15:41

Op zoek naar woorden die ertoe doen

Column Jan van Hooydonk Column Jan van Hooydonk

 

Ik kan alleen woorden ontmoeten, u niet meer. / Maar hiermee houdt het groeten aan, / zozeer, dat ik wel moet geloven, dat gij luistert; / zoals ik omgekeerd uw stilte in mij hoor.
Woorden, onze wereld is er vol van. Maar betekenen ze nog wel iets? Voor de schrijver van het gedicht Woord, Gerrit Achterberg, belichamen woorden een geheim. Zij voeren ons naar ‘de stilte’ van de ander – of de Ander, dat zou ook kunnen. Theoloog Frits de Lange zegt het op zijn manier: “Elk moment is zwanger van de verwachting dat er weer een woord gesproken wordt dat ertoe doet.”
De Lange komt aan het woord in de special over ‘taal & ontaal’ die journalist Bert van der Kruk voor deze aflevering van Volzin schreef. Poëzie en religie zijn volgens hem bij uitstek de domeinen waar betekenisvolle woorden gesproken worden. Poëzie en religie vormen een medicijn tegen alle ‘reclamegereutel, nieuwsgeneuzel en Binnenhofbargoens’ waarmee we dag in dag uit in de media overspoeld worden.

Op zoek naar ‘woorden die ertoe doen’: voor mij als redacteur is dat een treffende omschrijving van wat het maandblad Volzin nastreeft. Niet alleen berichten óver religie, maar ook zelf ‘religieuze taal’ spreken. Taal die ons ontvankelijk maakt voor ‘de dingen en hun geheim’, het geheim dat wij mensen ten diepste voor elkaar zijn, het mysterie van het bestaan dat binnen de bijbelse traditie aangeduid wordt met ‘God’. Een raadselachtig woord maar beter hebben we niet.

‘In het woord is leven’, de titel van de special in deze kerstaflevering van Volzin, is ontleend aan de Proloog van het Johannesevangelie, een tekst die traditioneel op kerstmorgen in kerkdiensten gelezen wordt. “In het begin was het Woord”, zo luidt de eerste zin van dit evangelie. “In het Woord was leven en het leven was een licht voor de mensen.”
‘In het begin’, maar eigenlijk staat er ‘in begin’ (zonder lidwoord). Johannes verwijst dus niet naar een bepaald moment in de tijd – toen en toen – maar naar wat Gods ‘begin-sel’ uitmaakt: God spréékt. Sinds het begin, van meet af aan, spreekt God tot de mensen, wil Johannes zeggen. Altijd weer openbaart God zich aan hen als een God van communicatie en relatie. “Het groeten houdt aan.” Zijn Woord is daarom ook nu nog het huis waarin wij mensen wonen. Het is het script van ons leven.
In Jezus van Nazaret is dit Woord ‘vlees’ geworden, schrijft Johannes. Het Griekse woord ‘sarx’ (vlees) staat daarbij voor de mens in zijn vergankelijkheid, breekbaarheid en kwetsbaarheid. God nam in Jezus de gestalte aan van een mens die sterven moet, die breekbaar en kwetsbaar is. Overal waar wij zulke mensen zien – de daklozen in onze straten, vrouwen en kinderen die misbruikt worden, mensen die niet in tel zijn, vluchtelingen overal ter wereld – kunnen we God in het gelaat zien. Tenminste, als we goed kijken. ‘Woorden die ertoe doen’ zijn daarmee altijd ook woorden die ons voeren naar de naaste in nood.
Het kerstfeest is er voor mij een van aangename hectiek. Die wens ik ook u toe. Maar evenzeer wens ik u een moment van rust en bezinning toe. Volzin wil u daarbij behulpzaam zijn. Zalig Kerstmis!

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda