FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
maandag, 26 May 2014 10:16

Beter christen dankzij Boeddha

Redactioneel Jan van Hooydonk Redactioneel Jan van Hooydonk

Wat is blijvend terwijl alles in transitie is? Deze vraag werpt Ruben van Zwieten op in zijn column (Volzin mei, blz. 15). Zijn antwoord luidt: ‘de joods-christelijke wortels van onze samenleving’. “Je wortels moet je kennen en je wortels moet je onderhouden en zo mogelijk dieper laten groeien”, vindt de jonge predikant Van Zwieten. Terug naar de Bijbel dus. Boeddhist Henk Barendregt denkt daar toch een slagje anders over: “Boeddha zegt: ‘geloof niet wat in de boeken staat, wat leraren zeggen, zelfs niet wat ik je zeg, maar ga af op je ervaring’.” (blz. 39).

Geloven binnen en buiten verband luidt de titel van de recente publicatie van het Sociaal en Cultureel Planbureau over de veranderingen die zich afgelopen decennia hebben voorgedaan in de levensbeschouwelijke opvattingen en kerkelijke betrokkenheid van de Nederlanders. Het rapport bevestigt nog eens wat we eigenlijk al weten: de kerken worden allengs ‘kleiner en fijner’, kerk wordt voor steeds meer mensen ‘iets van opa en oma’. “Voor veel Nederlanders lijken de kerken als een soort openbare nutsbedrijven te fungeren: niet bedoeld om je activiteiten voortdurend op af stemmen, maar om er gebruik van te maken als dat nodig is, bij huwelijk of begrafenis bijvoorbeeld, bij nationale gebeurtenissen of collectieve rouwverwerking.”

Het valt niet te bestrijden: wat de kerken betreft leven we in een tijdperk van ‘de-institutionalisering’. Toch, zo maakt godsdienstsocioloog Joep de Hart, ons duidelijk, is dit maar het halve verhaal. Want teruggang in kerkelijkheid betekent niet automatisch ook een teruggang in religieuze en/of spirituele belangstelling. Dertig procent van de Nederlanders beschouwt zich als kerklid, maar tegelijkertijd blijkt veertig procent van de buitenkerkelijken te geloven “in God of zoiets als een hogere macht”. Niet de kerk of haar leer blijkt de Nederlanders te binden, maar de hang naar ‘zelfspiritualiteit’. “De mening dat je de zin van het leven moet vinden in je unieke ervaring en het ontwikkelen van je eigen vermogens is wijdverbreid. Bijna negen op de tien Nederlanders is het daarmee op zijn minst enigszins, meer dan vier op tien zelfs in hoge mate eens.”

Een belangrijke conclusie van het SCP-rapport is dat ‘religieuzen’ en ‘spirituelen’ in onze samenleving deels dezelfde mensen zijn. Een groot deel van de huidige kerkgangers omschrijft zichzelf als ‘beslist een spiritueel mens’. Dat brengt ons terug bij de dominee en de boeddhist. Mensen die zichzelf als kerkelijk én spiritueel beschouwen – ikzelf reken me ook tot die groep – beleven beider standpunt niet als elkaar uitsluitend, maar eerder als een noodzakelijke aanvulling. Terugkeer naar de Schrift? Ik ben persoonlijk altijd weer verrast door de zeggingskracht van de bijbelse verhalen en visies. Maar je moet de Bijbel natuurlijk wél lezen in het licht van de maatschappelijke en culturele context waarbinnen wij nu leven. Alleen zo komt het bijbelse visioen opnieuw tot leven. Vanuit de Bijbel terug naar de ervaring dus. Maar ook omgekeerd! De ervaring waar de boeddhist zo hartstochtelijk en terecht voor pleit, is altijd ook een geïnterpreteerde ervaring. Wat ik ervaar en voel, ook ‘diep in mijn binnenste’, weet ik pas wanneer ik die ervaring kan verbinden met de ervaring van anderen, met culturele en religieuze tradities. Traditie en ervaring, ze staan altijd in wisselwerking met elkaar. Bijbel en Boeddha, we hebben ze om zo te zeggen allebei nodig. Dit is niet noodzakelijk een pleidooi voor het ‘flexibele geloof’ waarvan Anja Meulenbelt elders in deze Volzin blijk geeft. Maar wel een pleidooi om traditie en ervaring bij elkaar te houden.

Een aantal jaren geleden overhandigde een tuinman in een boeddhistisch heiligdom in India mij met de grootst mogelijke eerbied twee bladeren van een boom waaronder eens de Boeddha gezeten zou hebben. Ik heb ze ingelijst in mijn keuken hangen, samen met de woorden van het Edele Achtvoudige Pad dat Boeddha aan de mensheid nagelaten heeft: ‘leg je toe op het juiste begrip, de juiste motieven, het juiste spreken, het juiste handelen, het juiste werk, de juiste inspanning, de juiste concentratie, de juiste meditatie’. De christen die zich daaraan houdt – nog een hele opgave trouwens – wordt vast een betere christen. Met dank aan Boeddha.

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda