FacebookTwitterLinkedIn
donderdag, 27 March 2014 16:02

Een buitengewoon gewone paus

Redactioneel Jan van Hooydonk Redactioneel Jan van Hooydonk

‘Ik houd niet van van ideologische interpretaties, een mythologie van paus Franciscus. (…) De paus afschilderen als een superman, een soort ster, lijkt me een belediging. De paus is een man die lacht, huilt, rustig slaapt en vrienden heeft zoals iedereen. Een normaal persoon.” Dat zei paus Franciscus in een interview eerder deze maand in de Italiaanse krant Corriere della Sera.

Ruim twaalf miljoen volgers op Twitter, ‘persoon van het jaar 2013’ van zowel weekblad Time als homoblad The Advocate, ‘best geklede man van 2013 ’ volgens modeglossy Esquire: het enige dat Franciscus na een jaar pausschap nog ontbreekt, is de Nobelprijs voor de Vrede – maar tot nu toe nemen pausen die prijs niet aan. Franciscus is wereldwijd populair onder gelovigen en niet-gelovigen van alle gezindten, ja zelfs in Nederland. Hij is een fenomeen, niet ondanks maar juist dankzij het feit dat hij zich presenteert als ‘een normaal persoon’. Anders dan zijn voorganger Benedictus XVI heeft hij een hekel aan pompa en protocol. Voor hem geen rode schoentjes of hermelijnen muts, geen troon of paleis. Geen absolute monarch, maar bisschop van Rome, eerste onder zijns gelijken. Daarbij hoort geen pauselijk hofhouding, maar een efficiënt en bescheiden bestuursapparaat en financiële transparantie. Franciscus is dan ook begonnen de Augiasstal die het Vaticaan onder zijn voorgangers geworden was, uit te mesten. Gezagsdragers binnen de kerk moeten nederigheid uitstralen, benadrukt deze paus. Zelf geeft hij daarvan dagelijks het voorbeeld. Hij doet wat hij zegt en is wat hij gelooft: “Het gaat om Christus, niet om Franciscus.”

Columnist Mohammed Benzakour hekelt in deze aflevering van Volzin “de statige politieke macht, die enorme liquide vermogens, de keur aan rituelen en pronkerige protocollen, kortom, die hele poppenkast” die de r.-k. kerk volgens hem is, en stelt de vraag: “Wat heeft die hele Katholieke Kerk nou eigenlijk van doen met de Here Jezus?” Het antwoord van de geestelijke leider van de 1,2 miljard rooms-katholieken staat elders te lezen in de special Solidair, nederig, barmhartig waarin Volzin de balans opmaakt van het eerste jaar van paus Franciscus. Dat antwoord luidt: ‘Niets!

De stijlbreuk van paus Franciscus ten opzichte van zijn voorgangers ontgaat wel niemand. Aanhangers van het ‘oude regime’ binnen de r.-k. kerk beklemtonen graag dat deze paus weliswaar de stijl verandert maar dat verder alles blijft zoals het was. Kardinaal Eijk gaf vorig jaar een staaltje van dit oude denken weg toen hij tijdens een boekpresentatie opmerkte: “Elke paus staat voor de opgave geen kopie of cliché te worden van zijn voorganger. Benedictus is daarin geslaagd en ook Franciscus lijkt daarin te slagen. Maar er komt geen andere leer. Deze paus is volkomen orthodox. Maar er zullen wat andere accenten zijn in de presentatie.” Sommige antipoden van Eijk en critici van buiten de kerk denken overigens ongeveer hetzelfde: ‘de stijl verandert dan wel maar wanneer verandert de paus de leer eindelijk eens?’ Merkwaardig hoe ‘rechts’ en ‘links’ het op dit punt met elkaar eens zijn.

Dergelijke observaties en kritiek missen naar mijn mening echter een wezenlijk punt. Juist in de katholieke beleving vormt ‘stijl’ bepaald geen bijkomstige zaak. Symboliek, ritueel, liturgie, beleving, kortom ‘stijl’ maakt immers een zeer wezenlijk onderdeel uit van de katholieke spiritualiteit. Je zou zelfs kunnen zeggen dat voor de katholiek geldt: stijl = inhoud. Franciscus beseft dat als geen ander en hij handelt hiernaar.
Time schreef terecht: “Deze paus heeft niet de woorden veranderd, hij veranderde de muziek.” Ik weet niet hoe of u een muziekliefhebber bent of niet. Maar dit weet ik wel: melodieën raken me meer dan de woorden waarop ze gezongen worden. De woorden kan ik vaak niet onthouden maar een aansprekende melodie kan dagen in mijn hoofd blijven rondzingen.

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda