FacebookTwitterLinkedIn
vrijdag, 07 April 2017 09:41

Weesgegroet

Weesgegroet Tekst: Janneke Stegeman

Een paar weken geleden was ik in het Catharijneconvent, waar net een tentoonstelling over Maria werd ingericht. Een geluidsartiest vroeg mensen weesgegroetjes te lezen, fluisterend, als achtergrondgeluid. Even later zat ik achter een microfoon.
Wees gegroet, Maria, vol van genade bad ik, voor het eerst in mijn leven. Na de derde keer prikten tranen in mijn ogen. Ik had niet zoveel met Maria, dacht ik. Afgelopen week was ik er weer. Nu voor een lezing over voorstellingen van Maria en lichamelijkheid.

“Moeten vrouwen naakt zijn om in het museum te komen?” Die vraag stellen de zogeheten Guerilla Girls, een Amerikaans kunstenaarscollectief. Het percentage vrouwelijke kunstenaars in musea blijft namelijk ver achter bij het percentage vrouwelijk naakt is, in diezelfde musea. Ik moest er aan denken toen ik de aankondiging zag van mijn lezing: Maria was afbeeld als een tenger, halfnaakt, roodgeverfd meisje.
Is dit de manier waarop ik Maria’s lichaam ter sprake wilde brengen? Er zit nog wel wat ruimte tussen afgebeeld worden en ook daadwerkelijk zeggenschap hebben over jezelf. En waar zijn de woorden van Maria gebleven, waar is haar inhoud? Het gaat mij om theologie waar woorden substantie hebben, lichamen niet geobjectiveerd worden en de diversiteit van ervaringen met onze lichamen wordt erkend, en gevierd.

Maria is ook de vrouw die mannen niet nodig heeft. Ze wordt verbeeld als de nieuwe Eva die eigenhandig duivels verjaagt. Ze kan zich voortplanten zonder dat er een man aan te pas komt. Geen wonder dat ze ook bedreigend is, en dat haar lichaam op allerlei manieren is afgegrensd.
Zo werd Maria steeds heiliger en goddelijker, via dogma’s zoals de maagdelijke geboorte, vooral van toepassing op haar lichaam. Met dit soort lichamelijkheid heb ik een probleem. Maria wordt minder menselijk, lijfelijk, zweterig, bloederig, seksueel. Niet dat ik iets tegen dogma’s heb – betekenisgeving is inderdaad een proces is dat zich voor een groot deel achteraf afspeelt. Ik heb iets tegen bloedeloos geworden, gestolde traditie.
Waarom zou zangeres Madonna een minder echte Maria zijn dan haar verbeelding door Boticelli? “Wij zijn verschijningen. Wij zijn nooit wat de anderen denken dat wij zijn”, schreef Hugo Claus. Zo bezien is er een wereld te ontdekken.

Janneke Stegeman is Theoloog des Vaderlands en werkt bij debatcentrum De Nieuwe Liefde.

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda