FacebookTwitterLinkedIn
Columns
woensdag, 27 februari 2019 10:29

Brexit bevat les voor Nederland

Tenzij er op het laatste moment tot uitstel besloten wordt, hebben we nog maar vier weken te gaan. Op 29 maart treedt Groot-Brittannië uit de Europese Unie. De Britse regering geeft hiermee gehoor, zo stelt zij het voor, aan de wens van de kiezers. 51,9 procent van de Britten stemden immers in 2016 in een referendum voor een brexit.

Premier Theresa May, die zelf bij het referendum nog tegen de brexit stemde, heeft het sindsdien talloze malen herhaald: zij is vastberaden ‘brexit te leveren’. Elke andere keuze zou volgens haar neerkomen op een verraad van de kiezers. Het Britse parlement had de uitslag van het raadgevend referendum echter ook naast zich neer kunnen leggen. Daar was alle reden voor geweest, zeker ook gezien de verdeeldheid binnen het Verenigd Koninkrijk – Noord-Ierland en Schotland stemden tegen de brexit – en de rampzalige gevolgen die de brexit zal hebben voor de Britse economie en de positie van het Verenigd Koninkrijk op het politieke wereldtoneel.

De brexit valt niet los te zien van het populisme dat in tal van Europese landen de wind mee heeft. Het populisme doet ook in Nederland zijn invloed gelden. “De Staten-Generaal vertegenwoordigen het gehele Nederlandse volk”, zegt artikel 50 van de grondwet. Dat betekende vanouds dat het parlement de taak heeft om na rijp beraad en afweging van alle relevante factoren beslissingen te nemen die zo goed mogelijk het algemeen belang dienen. Compromissen zijn in de democratie geen vies woord, zij maken juist de kern ervan uit. Maar populisten denken daar anders over. Politici zijn in hun visie slechts uitvoerders van de ‘volkswil’. Referenda vormen in hun visie het middel bij uitstek om die wil vast te stellen. “Het referendum, dat ooit begon als een speeltje van de elite, is een machtig middel geworden voor gewone mensen. Omdat het een manier is om besluiten van de politiek die niet de belangen van de mensen dienen tegen te houden”, schrijft Tweede Kamerlid Ronald van Raak in een recente publicatie van de SP. Een fraai staaltje van populistische retoriek: ‘gewone mensen’ die de dupe zijn van ‘de politiek’.

Referenda – raadgevend of bindend – zijn in ons democratische bestel ondingen. Zij hebben immers altijd betrekking op deelkwesties en lenen zich bij uitstek lenen voor retoriek en manipulatie. Het raadgevend referendum, eertijds kroonjuweel van D66, is intussen afgeschaft. Heel verstandig. Maar we zijn nog niet van het referendum af: de Staatscommissie Parlementair Stelsel onder leiding van VVD’er Johan Remkes adviseerde onlangs om de democratie te ‘versterken’ door invoering van een bindend referendum. Populisten als Ronald van Raak juichen dit advies toe. Zij ondergraven daarmee de unieke plaats en rol van het parlement. Waar dat toe leidt, zien we bij de brexit.

dinsdag, 05 februari 2019 14:31

Jeroen Fierens overwint zijn winterdip

Ik heb me vandaag maar de moeite bespaard de gordijnen open te doen, ik weet al wat zich aan de andere kant bevindt. Motregen, grijze lucht, een dag die maar met moeite een beetje dag heeft kunnen worden, net als gisteren, net als eergisteren. Ik slaag erin vanuit mijn bed het koffieapparaat aan te zetten en rol weer terug op mijn rug. Er moet van alles vandaag. De strakke planning die ik gisteren in een vlaag motivatie voor vandaag heb gemaakt, startte drie uur geleden. Ik zet wat porno aan, maar het weet me niet te boeien.


Op internet lees
ik de vertrouwde adviezen: zorg voor een dagritme, eet gezond, beweeg voldoende. Tot ongeveer half januari weet ik me daarmee over het algemeen prima staande te houden, maar op een gegeven moment is het klaar. Ook dan zijn er oplossingen in overvloed: reisjes naar Marokko en UV-lampen, beide in diverse uitvoeringen vanaf 200 euro, beloven je winterdip als sneeuw voor de zon te doen verdwijnen. Wie maar hard genoeg zijn best doet, hoeft nooit ongelukkig te zijn.


Het laatste gepruttel van het koffieapparaat sterft weg. Ik schenk een veel te grote bak in, kruip onder mijn dekbed en zet een superheldenfilm aan die ik na een kwartier verveeld weer afzet. Hoe typisch voor onze tijd, denk ik, om de winterdip gelijk weg te willen poetsen. En hoe jammer. Wat nou als we de winterdip niet als straf maar als zegen zouden zien? Het is alsof moeder natuur ons even vrij geeft, ijsvrij van de eeuwige druk om gelukkig en succesvol te zijn. Een paar weken lang hoeven we even geen zin in het leven te hebben, mag het even echt koud en donker zijn. Buiten is niets te beleven, niemand heeft zin om iets te doen. Takenlijstjes mogen verslonzen, wasjes mogen zich opstapelen, en levensdoelen mogen even op de plank gezet worden in ruil voor lamlendige lange ochtenden waarin je geen zin hebt om uit bed te komen maar eigenlijk ook niet om er in te blijven.


En altijd volgt na een paar weken ineens die ochtend waarop alles anders is. Wat het precies is, weet je niet – misschien is de grijze lucht een tint lichter, misschien floot er ergens een vogel – maar je voelt met je hele lijf: de lange nacht is voorbij. Buiten wacht het leven, het o zo mooie leven.

woensdag, 30 januari 2019 13:28

Nashvilleverklaring beneden de maat

Nooit was de solidariteit met homoseksuele, lesbische en transgendermedeburgers in Nederland zo groot als afgelopen weken. Ook ik ontving afgelopen weken vele hartelijke vormen van medeleven. Steen des aanstoots was de zogeheten Nashvilleverklaring over ‘bijbelse seksualiteit’. Zo’n 250 voorgangers uit orthodox-protestantse hoek verspreidden begin januari deze uit de Verenigde Staten overgewaaide tekst in Nederland. De verklaring wil de ‘bijbelse leer’ over het huwelijk bevestigen. Homo- en transseksualiteit zijn daarmee in strijd, zo wordt gesteld.
De protestantse voorganger in mijn oecumenische kerk maakte op fijnzinnige maar niet mis te verstane wijze gehakt van de Nashvilleverklaring. Een bevriende predikant verontschuldigde zich tegenover mij voor wat haar orthodoxe collega’s met die verklaring hebben aangericht. “Ben je niet ontzettend boos?”, vroeg een lief gemeentelid me. Ach, wat moet ik daarop zeggen? Ik mag me al meer dan veertig jaar verheugen in de liefde van mijn vriend en partner. Dus raak ik niet meer zo gauw van slag van uitspraken van kerkleiders die menen dat homoseksualiteit niet beantwoordt aan wat zij zien als “Gods mooie plan” voor de mens. Bovendien, als rooms-katholiek ben ik op dit vlak wel wat gewend. Ook mijn kerk blijft, alle pastoraal bedoelde uitspraken ten spijt, de beleving van homoseksualiteit afwijzen.
“Niets is zo vernederend voor homoseksuelen als wanneer hun leefwijze zouden moeten laten goedkeuren door een commissie van bijbelgeleerden”, zei de Engelse dominicaanse theoloog Giles Hibbert, zelf openlijk homoseksueel, ooit. Volgens Hibbert is de christelijke vraag niet hoe we liefhebben (homo- of heteroseksueel) maar dat we liefhebben. “Hoe we liefhebben is afhankelijk van het feit dat we liefhebben, en niet omgekeerd”, aldus Hibbert. Ik vind dit citaat terug in mijn theologische afstudeerscriptie die ik in 1981 voltooide. Bijna veertig jaar later heeft het leven mij des te meer bevestigd in de juistheid van deze uitspraak.

Het spijt me, maar ik ga de aanhangers van de Nashvilleverklaring niet het genoegen doen dat ik boos op hen ben. Maar ik hoop wel dat zij zullen inzien dat hun verklaring intellectueel, moreel en pastoraal ver onder de maat is. Intellectueel onder de maat omdat deze verklaring gebaseerd is op een fundamentalistische lezing van de Bijbel waarbij geen recht wordt gedaan aan de context van de bijbelse geschriften. Moderne concepten als homo- of transseksualiteit waren de bijbelse auteurs onbekend. Dat de Nederlandse verspreiders bij de verklaring verwijzen naar een bijbelvers als Leviticus 20,13 roept de vraag hoe het met hun morele vermogens is gesteld. “Wie met een man het bed deelt als met een vrouw, begaat een gruweldaad. Beiden moeten ter dood gebracht worden.” Hoe kun je zo’n bijbelvers nog citeren? De Nederlandse ondertekenaars voegden aan de oorspronkelijke verklaring een nawoord toe: mensen met homoseksuele en transseksuele gevoelens zijn bij hen welkom, ze hoeven die gevoelens niet verborgen te houden en de dominee zal zulke mensen niet naar de dokter sturen. Waarom dan toch een verklaring verspreiden die mensen zegt niet uit de kast te komen en de mogelijkheid van ‘genezing’ suggereert? Dat is het hoogst bedenkelijke pastorale aspect van deze verklaring.

Nee, ik zit niet te wachten op goedkeuring van mijn leven door ‘een commissie van bijbelgeleerden’. Maar waar ik eerlijk gezegd nog minder op zit te wachten is de goedkeuring van mijn leven door minister Ingrid van Engelshoven en burgemeester Femke Halsema. De heftige verontwaardiging van seculiere zijde riekt me net iets te veel naar morele zelfverheffing van mensen die ‘altijd al aan de goede kant stonden’. De aangifte van de Nashvillers bij de politie en het aangekondigde onderzoek door het Openbaar Ministerie helpen de zaak nul komma nul verder. Ik meen dat ‘wij christenen’ onze verschillen van inzicht best in onderling gesprek kunnen oplossen. De belangrijkste bijdrage die seculiere medeburgers – en seculiere politici op de eerste plaats – daaraan kunnen leveren, is een stoere verdediging van de grondwettelijke vrijheid van godsdienst, ook van minderheden die niet zo ‘moreel verlicht’ zijn als zijzelf menen te zijn.

Pagina 1 van 10

Doorzoek de website

 

 

Agenda