FacebookTwitterLinkedIn
maandag, 09 July 2018 10:09

‘Bijbelverhalen leggen bloot wie we zijn’

Tekst: Elze Riemer Tekst: Elze Riemer Beeld: Jan Verburg

“Ik denk echt dat mensen een groter verhaal nodig hebben, om zichzelf als het ware enigszins ‘heel’ te voelen”, stelt theoloog Alain Verheij. Voor hem is het duidelijk: “Hét verhaal van de Bijbel is een van de krachtigste instrumenten om een betere wereld te krijgen.”

Nog geen dertig, maar al van drie kerkgenootschappen lid geweest. Het zijn omzwervingen die Alain Verheij (29) brachten bij wat hij nu is: randkerkelijk theoloog. Hij voelt zich thuis op het spanningsveld tussen seculier en christelijk, soms voelt hij zich meer het één en soms meer het andere. Dat blijkt ook uit zijn recente boek God en ik, waarin hij beide groepen weet aan te spreken en te inspireren. De Bijbel is als verhalenbundel voor beide groepen goud waard, zo is zijn overtuiging.

Het is wel duidelijk dat je wat met verhalen hebt; in je nieuwe boek gebruik je het woord ‘verhalen’ 255 keer.
“Inderdaad, het is wel duidelijk waar mijn theologie en levensbeschouwing aan vast hangen. Verhalen zijn voor mij onmisbaar. Allereerst op persoonlijk vlak en later is het mijn werk geworden. Als jongetje op de basisschool was ik geobsedeerd door het oude Egypte. Al mijn spreekbeurten gingen daarover. In mijn tienertijd kwamen daar de boeken van Tolkien bij: In de ban van de ring en De Hobbit. Onbewust leerde ik toen al dat er grootse verhalen zijn die de wereld beter kunnen maken. Elk verhaal is opgebouwd vanuit dezelfde, klassieke, beweging: je gaat door een dal heen, krijgt te maken met allerlei aanvechtingen, komt op een moment dat het kwaad of het lijden te groot voor je lijkt om uiteindelijk te zien dat er hoop gloort. In de Bijbel is het niet anders. Ik heb mij altijd al verhouden tot de verhalen die daarin staan, ze geven kleur aan het verhaal van mijn eigen leven. Bovenal geven ze mij een perspectief, een groter verhaal, waardoor mijn leven de moeite waard wordt.”

Je doel als theoloog is om de verhalen van de Bijbel verder te vertellen. Waarom?
“Als verhalenbundel kan de Bijbel een leven lang mee, maar als je de Bijbel leest als een verzameling inspirerende quotes, wat veel gebeurt – dan niet. Dat wil ik laten zien aan zowel christenen als seculieren. Beide groepen wil ik iets terug geven. Christenen omdat ze de verhalen vaak heel goed kennen, maar de waarde ervan zijn verloren omdat ze te vertrouwd zijn gaan klinken. Voor hen wil ik de Bijbel weer levend maken, door de verhalen nieuw leven in te blazen. Bijvoorbeeld door een bijbelverhaal te vertellen vanuit het perspectief van iemand die een bijrol speelt in het verhaal – maar bij nadere bestudering toch onmisbaar is geweest. De vroedvrouwen bij Mozes bijvoorbeeld, of het verhaal van Rispa dat bijna niemand kent. Maar ook de seculiere mens wil ik wat terug geven: kennis van de rijke traditie waarmee de grond waarop we staan en onze taal doordrenkt zijn. Meer nog: laten zien dat de verhalen die bij die traditie horen niet alleen relevant en inspirerend waren voor hun voorouders, maar ook nu nog steeds voor hen. Wat betreft zingeving was het christendom tot voor kort niet echt een optie. In de jaren zestig en zeventig is er een christenallergie ontstaan, waardoor men zingeving vooral ging zoeken in het Verre Oosten, in plaats van in de traditie waar je opa en oma in geloofde. Maar het lijkt erop dat de mensen over deze allergie aan het heen groeien zijn.”

Waarom denk je dat het christendom weer een optie wordt?
“Ik denk echt dat mensen een groter verhaal nodig hebben, om zichzelf als het ware enigszins ‘heel’ te voelen. Wat dat betreft heeft de generatie na de babyboomers het moeilijk gehad. Omdat hun ouders zich zo afzetten tegen religie en dan vooral de geïnstitutionaliseerde autoritaire vorm daarvan, zitten zij nu met de gebakken peren. Ze weten niet meer goed waar ze vandaan komen, zelfs hun gevoel van identiteit wordt daardoor aangetast. Religie gaat ook over identiteit. Eeuwenlang wisten mensen waar ze bij hoorden, was er duidelijkheid. In de jaren zestig is dat allemaal weggegooid onder het mom van vrije keuze en individualisering. Yvonne Zonderop heeft dat in haar nieuwe boek Ongelofelijk een ontzuilingstrauma genoemd: we bevrijdden ons toen van keurslijven, maar we gaven ook iets op. Nu is er geen enkele duidelijkheid meer, is het een voortdurend zoeken. Ik denk ook dat mensen daarom zo schrikken van moslims, niet alleen omdat ze anders zijn, maar ook omdat ze zichtbaar zijn en duidelijke gebruiken hebben. In wezen confronteren ze de ontkerkelijkte Nederlander met het gat in hun ziel. In die zin hebben moslims iets wat zij niet hebben: een rijke en herkenbare traditie – een groter verhaal eigenlijk, waar ze op terug kunnen vallen.”

Hoe kunnen de verhalen uit de Bijbel de wereld beter maken en waarom hebben nou juist deze verhalen betrekking op ons leven? Lees het volledige interview in Volzin of door in de loggen op de website. 

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

Volzin Schrijfwedstrijd 2018

volzin schrijfwedstrijd

 

Agenda