FacebookTwitterLinkedIn
maandag, 04 December 2017 10:05

‘Is een zwaar dementerende een ex-mens?’

‘Is een zwaar dementerende een ex-mens?’ Tekst: Willem Pekelder Beeld: Hollandse Hoogte

Bert Keizer (70), arts in de Levenseindekliniek en filosoof, stelt zichzelf de vraag of euthanasie op wilsonbekwame alzheimerpatiënten legaal moet worden. “Over een foetus van 22 weken zeggen we: die is nóg geen mens, die mag weg. Zouden we aan het eind van het leven kunnen zeggen: die is geen mens méér, die mag ook weg?”

‘De eerste keer dat ik euthanasie verleende was rond 1984. Een man van tachtig, Albertus Antonius, suikerpatiënt, beide benen kwijt. Toen hij longkanker kreeg, zei hij: ‘Dok, ik wil dood.’ Zijn verplegenden en dochters konden dat volledig begrijpen. Daardoor, én omdat ik een nauwe band met hem had, durfde ik het aan. Natuurlijk was ik bang. Nee, niet voor vervolging. Ik was overtuigd van de goede zaak en had er voor willen zitten. Mijn angst was of de euthanasie zou slagen. Ik verdoofde hem met valium, en spoot daarna ademremmer in. Maar dat deed ik in de spier in plaats van het bloedvat. Geklungel, achteraf gezien. Het duurde drie kwartier voor hij stierf. Daarna de ontlading. De twee dochters huilend aan bed, ik, op enige afstand, met een grote smile. Crazy hè? Ik voelde me een held. Het was gelukt.”

Alledaags sterven
“Toch blijft euthanasie iets vreselijks. Ik schreef het in 2013 in mijn boek Tumult bij de uitgang. Een verlossing, ja, maar ook doodeng, omdat het om de laatste adem van een mens gaat. Ik heb nu zo’n veertig à vijftig maal euthanasie toegepast. Het went. Ik lig er niet meer wakker van, omdat ik weet wat er loskomt bij de ander en bij mijzelf. Mijn uitvoering wordt steeds beter. Het is als met parket leggen of het organiseren van een bruiloft. De eerste keer gaat er veel mis, maar doe je het drie keer in de week, dan word je er steeds bedrevener in. Maar euthanasie blijft een onomkeerbare ingreep, en altijd vraag je je weer af: heb ik het goed gedaan?
Wij maken sterven tot iets heel groots, maar het is zo gewoon. Saai zelfs. Degene die euthanasie krijgt is nooit gespannen. Hij hoeft zijn eigen dood niet te beleven. Wij de zijne wel. Wij zitten straks met een lijk, maar dat lijk zit straks nergens mee. Nabestaanden maken het sterven tot iets monumentaals omdat ze de dood erachter zien, de grote afwezigheid. Dat is het.
Goed sterven is een kunst. Keats schreef vlak voor zijn dood aan zijn dierbare vriend Charles Brown: ‘Ik kan je nauwelijks vaarwel zeggen, zelfs niet in een brief. Ik maakte altijd een onhandig buiginkje.’ Wat een mooie, charmante manier van heengaan: met een buiginkje. Hou het kort, elegant, humorvol en troostend, is mijn devies. Zoals Albertus Antonius die tegen mij zei: ‘Dok, je kan het!’ In Tumult bij de uitgang beschrijf ik een euthanasie waarbij ik was vergeten mijn mobiele telefoon uit te zetten. Tot mijn schande ging hij over, een heel vervelend melodietje. Maar de stervende vrouw zei tegen haar zus: ‘Zeg Greet, is dat niet Hannes loopt op klompen?’ Kort daarna raakte ze buiten bewustzijn. Zo alledaags kan overlijden zijn.
Een humaan sterfbed is niet alleen belangrijk voor de stervende, maar ook voor de achterblijvers: het maakt hen minder bang voor hun eigen dood. Jezus was, volgens mijn bescheiden definitie van stervenskunst, geen goed voorbeeld. In het Matteüsevangelie laat hij met z’n ‘Mijn God, mijn God, waarom hebt U mij verlaten?’ de nabestaanden in wanhoop en verwarring achter.”

Niks geen worsteling
“Ja, ik weet dat het Johannesevangelie eindigt met: ‘Het is volbracht.’ En Lucas met: ‘Vader, in Uw handen beveel ik mijn geest.’ Maar wie dat metaforen noemt voor de verschillende wijzen waarop mensen sterven, die overschat naar mijn smaak de evangeliën. Ik word moe, een beetje agressief zelfs, van mensen die de Bijbel uitpersen als een citroen om er steeds maar weer een druppeltje zin voor hun eigen leven uit te halen. Wat een rare, geestdodende manier van lezen! Lees de Bijbel als literatuur, als poëzie, of als troost.

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

Volzin Schrijfwedstrijd 2017

volzin schrijfwedstrijd

Dank aan allen voor uw inzendingen! Er zijn 112 essays ingezonden waar de jury zich momenteel over buigt. De deelnemers ontvangen uiterlijk 1 december bericht over de uitslag. De winnende essays zullen verschijnen in het eerste Volzin-nummer van 2018.