donderdag, 20 April 2017 09:35

'Boeren hebben een verheven roeping'

Wim Schippers: 'Ik wil dat de schepping tot haar recht komt' Wim Schippers: 'Ik wil dat de schepping tot haar recht komt' Tekst: Embert Messelink, Beeld: Martine Sprangers

“Je krijgt elke week te horen wat je moet spuiten en dat moet je dan doen.” Dat kreeg Wim Schippers van zijn schoonvader te horen toen hij en zijn zwager diens boerenbedrijf overnamen. Maar ze besloten het anders te doen en de boerderij om te vormen tot een breed en sociaal boerenbedrijf. “Boeren met ontzag”, noemt Schippers het. Zijn pamflet met dezelfde titel belandde eind 2016 bij tienduizenden Nederlandse boeren op de deurmat.

‘Ik sprak pas een paar melkveehouders, die op hun boerderij bijen wilden houden. Dat lukte niet, ondanks het feit dat ze biologisch boer waren, evenals hun buren. Eigenlijk is dat niet zo gek. Nog maar twee generaties terug bestond maar liefst twee derde van Nederland uit kruidenrijk graslanden en akkers. Nu vormen ze een ecologische woestijn en lukt het zelfs biologische boeren niet om een bijenvolk te laten overleven.”
Wim Schippers wijst naar buiten. Voor het gesprek zijn we teruggekeerd naar het boerenbedrijf waar hij als boer pionierde en zijn visie stapsgewijs gestalte kreeg. De Buytenhof ligt in Rhoon, op een steenworp afstand van Rotterdam. De Buytenhof is niet een boerenbedrijf sec maar kent tal van activiteiten. Wanneer ik aankom, passeer ik eerst een boomgaard, zie dan een voorziening voor zorggasten in aanbouw en vervolgens de eigen plattelandswinkel. Schippers tref ik aan in de aangrenzende theeschenkerij, waar het een drukte van belang is. Zeker vijftien mensen – onder wie Downers – zijn fruit aan het schillen. Aan enkele tafeltjes wordt vergaderd, laptops op tafel. Schippers is een sympathieke vijftiger en zit vanaf het eerste moment op zijn praatstoel.
“Ik had een breed boerenbedrijf voor ogen", vertelt hij, “waar de schepping tot haar recht kan komen, zowel mens, dier als plant. In de graslanden en onder de fruitbomen in de boomgaard vind je nu grasland met margrieten, knoopkruid, klavers en weegbree, vlinders en zweefvliegen. Hier kunnen verschillende bijenvolken gedijen, dat gaat heel goed.
Ik neem in mijn boekje biodiversiteit als maatstaf. Op dat vlak heb ik ruim dertig jaar ervaringskennis. Biodiversiteit is een betrouwbare maatstaf en zegt heel veel over het ontzag dat we hebben voor het leven. Wij leven in een gegeven realiteit, die boordevol creativiteit zit. Ik zie er de hand van de Schepper in. Wie zijn wij om daar met grote voeten doorheen te lopen en te zeggen: het enige dat telt is dat het ons materieel steeds beter gaat? De keerzijde zie je bijvoorbeeld in het Friese debat over landschapspijn: de Friezen kijken om zich heen en zeggen: wat is hier eigenlijk gebeurd? In dit landschap herkennen we onze eigen provincie niet meer. De bloemrijke graslanden zijn weg en ook de grutto’s verdwijnen.”

Crisis onafwendbaar
Maar het pamflet Boeren met ontzag raakt veel meer aspecten van het boerenbedrijf. Schippers komt met een radicale visie, die leidt tot een heel ander type boerderij. Op zo’n boerderij wordt in de eerste plaats het bodemleven weer gevoed en verzorgd. Kunstmest, drijfmest en chemische gewasbeschermingsmiddelen zijn taboe. De boerderij is een sociale onderneming, waar arbeid weer gewaardeerd wordt. Het is een gemengd bedrijf met akkerbouw en vee, zodat de kringlopen worden hersteld. En de boer levert met nieuwe vormen van ondernemerschap – zo nodig in coöperatief verband – weer rechtstreeks aan burgers en ontvangt zo zelf een eerlijke prijs, die voor iedereen betaalbaar is.
Het is een visie die mijlenver afstaat van een doorsnee Nederlandse boerderij: vaak een bedrijf door een boer alleen gerund, die door hoge specialisatie en met behulp van moderne technologie produceert voor de wereldmarkt. En dat op gronden die – zoals een landelijk dagblad recent schreef – steeds ‘stiller, killer en kaler’ worden.
Terwijl we in de theeschenkerij op het erf van De Buytenhof aan een smakelijk broodje zuurkool zitten, komt Schippers snel tot de kern: “Een landbouw- en voedselcrisis is bijna onafwendbaar. De een na de andere boer kan de wereldwijde concurrentie niet meer aan en valt om. Het aantal boeren zit nu al meer dan vijftig jaar in een vrije val, net als overigens de biodiversiteit. Misschien is een crisis nodig om mensen te laten nadenken. In een crisis kan genade zitten. Het is geen definitief einde, maar je wenst het niemand toe.
Veel mensen geloven in technologie als oplossing. Maar de crisis zit veel dieper en is relationeel van aard. Hoe verhouden wij ons tot de werkelijkheid? Die is veel te groot om te bevatten. Ik denk dat ontzag en respect ons handelen moeten bepalen. Vrijheid heeft grenzen nodig. In Nederland zijn we ver over beschermende grenzen heengegaan.”
Schippers spaart boeren, bedrijfsleven en overheid niet, hij heeft het ronduit over ‘machtsmisbruik’. “De boer heeft een verheven roeping. Hij zou heer en dienaar tegelijk moeten zijn. Als heer is hij ondernemer, als dienaar dient en voedt hij de grond. Maar hij is overheerser en slaaf geworden. Hij put de grond uit en jaagt het natuurlijke leven weg. En tegelijkertijd loopt hij aan de leiband van de bank en van grote coöperaties, die hem vertellen wat hij moet doen. Alles draait om groter, efficiënter en intensiever.”
Voor Schippers is het duidelijk: je kunt landbouw nooit tot industrie maken. “Alles in schepping is gericht op geven en ontvangen. Ik kan weinig met een dwingend begrip als productie. Nee, de grond levert op. Het valt ons toe! Ik spreek liever van opbrengst. Daar spreekt gezonde afhankelijkheid uit ”Login om meer te lezen

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

contentmanager

Social media

FacebookTwitterLinkedIn

Agenda